“Bu il hər şey dəyişdi”, “Universitet rəhbərliyi artıq tələbələri müharibəyə getməyə çağırır”, “Universitet boyu pilotsuz uçuş aparatları qüvvələri ilə bağlı posterlər hər yerdədir”, “Təzyiq çox böyükdür.”
Lent.az xəbər verir ki, bunlar rusiyalı tələbələrin CNN-ə birbaşa mesajlarda yazdıqları fikirlərdir. Təhlükəsizlik səbəbilə onların adları və təhsil aldıqları universitetlər açıqlanmır. Lakin bu ifadələr və açıq mənbələrdə artan sübutlar göstərir ki, Rusiya sakit şəkildə tələbələri pilotsuz uçuş aparatları (PUA) qüvvələrinə cəlb etmək üçün kampaniya aparır.
Bu addım ölkənin təhsil sistemində gərginlik yarada bilər və Moskvanın Ukraynadakı dörd ildən artıq davam edən müharibə üçün yeni kadr toplamaqda çətinliklərlə üzləşdiyini göstərir.
Böyük itkilərə baxmayaraq, Kreml 2022-ci ilin payızında baş verən və yüz minlərlə kişinin ölkədən qaçmasına səbəb olan “qismən səfərbərlik” kimi uğursuz addımı təkrarlamamağa çalışıb. Lakin ekspertlər hesab edir ki, tələbələrə yönəlmiş bu kampaniya daha sərt cəlbetmə metodlarının geri qayıtdığını göstərir.
Yeni yanaşma: vədlər və reallıq
Bu kampaniya əvvəlkilərdən fərqlənir. Tələbələrə bir illik müqavilə, cəbhə xəttindən uzaqda xidmət, yüksək texnologiyalı bacarıqlar öyrənmək imkanı təklif olunur.
Lakin ekspertlər və hüquqşünaslar CNN-ə bildiriblər ki, bu vədlər əslində standart, müddətsiz hərbi müqavilənin örtüyü ola bilər. Bir çox tələbə bu vədlərə şübhə ilə yanaşır və universitetlərin onları cəlb etmək üçün təzyiq və hədələrə əl atdığı iddia olunur. Belə tələbələrin əksəriyyəti miqrantlardı.
Universitetlərdə geniş kampaniya
Universitet saytları, sosial media səhifələri və yerli media materiallarını analiz edərək Rusiyada genişmiqyaslı və çoxşaxəli cəlbetmə kampaniyasının mövcud olduğunu müəyyən etmək çətin deyil. Bu proses yanvar ayında, Rusiya Müdafiə Nazirliyinin pilotsuz sistemlərə həsr olunmuş yeni hərbi struktur – Pilotsuz Sistemlər Qüvvələrinin yaradıldığını elan etməsindən sonra sürətlənib.
Bir çox universitet sosial mediada təbliğat videoları və posterlər paylaşmağa başlayıb. Bəzi hallarda isə universitetlərdə hərbçilər və veteranların iştirakı ilə canlı mühazirələr təşkil olunub.
Bir tələbə CNN-ə bildirib:
“Tələbələr üzərində çox böyük təzyiq var. Daim müharibəyə qoşulmaq çağırışlarını eşitmək çox narahatedicidir. Universitetin səni müharibəyə göndərmək üçün hər şeyi etdiyini anlamaq isə daha pisdir.”
Groza adlı tələbə media qurumu CNN-ə bildirib ki, onların məlumat bazasına görə, Rusiyada və işğal olunmuş Ukrayna ərazilərində 246 universitet və kollec bu kampaniyada iştirak edir. Bu siyahıya Rusiyanın ən nüfuzlu universitetləri də daxildir. Məsələn, Sankt-Peterburq Dövlət Universiteti bu müqavilələri rəsmi saytında açıq şəkildə reklam edir və hərbi xidmətin “üstünlükləri” ilə bağlı geniş video materiallar təqdim edir.
Moskva Ali İqtisad Məktəbi isə fevral ayında “Pilotsuz Sistemlər Festivalı” təşkil edib və burada hərbi cəlbetmə posterləri nümayiş olunub.
Gənclərə yönəlmiş mesajlar
Təbliğat əsasən gənclərə yönəlib. Məsələn, Kazan Memarlıq və İnşaat Universitetinin paylaşdığı videoda belə deyilir: “Sənə deyirdilər ki, video oyunlarla vaxt itirirsən. Amma sənin təcrübənin dəyərli olduğu bir yer var.”
Volqoqraddakı Plexanov İqtisad Universitetinin videosunda isə bir tərəfdə oyunçu, digər tərəfdə dron operatoru göstərilir və “doğru seçimi et” mesajı verilir. Bəzi elanlarda e-idmançılar və oyunçular üçün üstünlük veriləcəyi qeyd olunur.
Başqa bir tələbə CNN-ə yazıb:
“Mən bu görüşlərə getmirəm. Gedən tələbələr deyir ki, onlara çox böyük vədlər verilir – borcların silinməsi, əlavə imtiyazlar və cəbhədən uzaqda xidmət kimi.”
Maliyyə vədləri və real risklər
Hərbi hüquqşünas Artem Klıqa bildirib ki, Müdafiə Nazirliyi universitetlərə bu kampaniyanı necə aparmaq barədə konkret göstərişlər verib. Onun sözlərinə görə, sənədlərdə tələbələrə, düşmən atəşi riskinin az olması, unikal bilik və bacarıqlar əldə etmək kimi vədlər verilməsi qeyd olunub.
Bundan əlavə, tələbələrə ən azı 400 min rubl (təxminən 5 min dollar) məbləğində bonuslar təklif edilir. Bəzi universitetlərdə isə bu məbləğ daha yüksəkdir. Məsələn, Sankt-Peterburq Dövlət Universiteti 56 min dollara yaxın birdəfəlik ödəniş və illik 70 min dollara yaxın maaş vəd edir.
Klıqanın sözlərinə görə, bu vədlərdən yalnız maliyyə tərəfi reallaşa bilər: “Qalan hər şey yalandır. Bu, müddətsiz, adi hərbi müqavilədir.”
Səfərbərlik hələ də qüvvədədir
Ekspertlər bildirir ki, Rusiya prezidenti Vladimir Putin 2022-ci ildə imzaladığı qismən səfərbərlik fərmanını ləğv etməyib. Bu fərmana görə, hərbi müqavilələr səfərbərlik bitənə qədər qüvvədə qalır. Bu isə o deməkdir ki, tələbələrə təklif olunan “qısa müddətli xidmət” reallıqda daha uzun və qeyri-müəyyən ola bilər.
Rusiyada universitetlər vasitəsilə aparılan bu yeni kampaniya göstərir ki, müharibə təkcə cəbhədə deyil, həm də təhsil sistemində davam edir. Tələbələr üçün təqdim olunan imkanlar cəlbedici görünsə də, arxasında ciddi risklər və qeyri-müəyyənlik dayanır.
Bizi Telegram-da izləyin
t.me/lent_az
Bizi Instagram-da izləyin
Bizi TikTok-da izləyin
Bizi Facebook-da izləyin
Bizi X-da izləyin
