Bakıda son illərdə velosiped və skuter zolaqlarının sayı sürətlə artır. Şəhərin mərkəzində əvvəllər yalnız istirahət üçün istifadə olunan velosiped artıq nəqliyyat vasitəsinə çevrilməyə başlayıb. Ancaq velosiped sürənlərin ən çox səsləndirdiyi problem dəyişmir: zolaq bir küçədə başlayır, bir neçə yüz metr və ya kilometr sonra qəfil bitir, sürücü isə avtomobillərin hərəkət etdiyi hissəyə çıxmalı olur. Beləliklə, kağız üzərində böyüyən velosiped şəbəkəsinin əsas sınağı onun uzunluğu deyil, fasiləsiz olub-olmamasıdır.
Lent.az-ın əməkdaşının bu mövzu ilə bağlı araşdırmasını təqdim edirik:
Azərbaycan Yerüstü Nəqliyyat Agentliyinin məlumatına görə, 2024-cü ildə Bakıda mikromobillik zolaqlarının uzunluğu 35 kilometr idisə, 2025-ci ilin sonunda bu rəqəm təxminən 50 kilometrə çatıb. 2026-cı ilin iyulunda isə şəbəkənin uzunluğu 66,6 kilometr olub. Dövlət proqramında bu göstəricinin 100 kilometrə çatdırılması nəzərdə tutulur. AYNA özü də əsas məqsədin məhz mövcud zolaqları bir-birinə bağlamaq və “kəsintisiz mikromobillik şəbəkəsi” yaratmaq olduğunu bildirir.
Problem niyə yaranır?
Bakının küçələri velosiped infrastrukturu nəzərə alınaraq salınmayıb. Şəhərin bir çox hissəsində yolun eni, avtomobil parklanması, avtobus dayanacaqları, səki və intensiv avtomobil axını eyni məkana sıxışır. Buna görə yeni velosiped zolağı çəkiləndə bəzən avtomobil zolağı, parklanma yeri və ya piyada hissəsi ilə toqquşma yaranır.
Bunun ən aydın nümunələrindən biri Rəşid Behbudov küçəsidir. Burada ikitərəfli velosiped zolağının bir hissədə daralaraq birtərəfli və daha ensiz hala gəlməsi narazılıq yaradıb. AYNA bunu küçənin həmin hissədə daralması ilə izah edib və zolaqların yol infrastrukturunun imkanlarına uyğun təşkil olunduğunu bildirib. Bu nümunə Bakının əsas problemini göstərir: velosiped yolu xəritədə düz xətt kimi planlaşdırıla bilər, amma real küçədə avtomobil, bina, dayanacaq və parklanma ilə qarşılaşır.
Zolaq bitəndə velosipedçi hara getsin?
Ən təhlükəli məqam da məhz burada başlayır. Mikromobillik zolağı bitdikdə velosipedçi yolun sağ kənarı ilə hərəkəti davam etdirə bilər. Qanun buna imkan verir. Amma şəhərin intensiv avtomobil hərəkəti olan küçələrində nəzəri olaraq mümkün olan bu keçid praktikada velosipedçi üçün risk yarada bilər.
Hələ 2025-ci ildə Bakıdakı velosiped və skuter yollarının bəzi ərazilərdə yarımçıq kəsilməsi ictimai müzakirəyə çıxmışdı. AYNA həmin vaxt şəbəkənin mərhələli qurulduğunu və əsas məqsədin zolaqları sonradan birləşdirərək davamlı şəbəkə yaratmaq olduğunu açıqlamışdı. Yəni problem müəyyən qədər layihənin hələ tamamlanmaması ilə bağlıdır.
Füzuli küçəsi: zolaq olmayanda nə baş verir?
2026-cı ilin iyulunda Füzuli küçəsində velosiped və skuter istifadəçilərinin avtobus zolağına və avtomobil yoluna çıxaraq əks istiqamətdə hərəkət etməsi qeydə alınıb. Daxili İşlər Nazirliyi bunun qəza şəraiti yaratdığını açıqlayıb.
Bu hadisə başqa bir problemi ortaya çıxarır: təhlükəsiz və məntiqli marşrut olmadığı yerdə istifadəçilər özlərinə alternativ yol seçirlər. Bəzən bu yol səki olur, bəzən avtobus zolağı, bəzən də avtomobil yolu. Nəticədə velosipedçi ilə avtomobil, piyada və avtobus eyni sahədə toqquşur.
Zuğulba-Bilgəh yolu: zolaq var, amma avtomobillər tutur
Problem yalnız zolağın olmaması deyil. Bəzi yerlərdə velosiped yolu salınsa da, başqa məqsədlə istifadə olunur. 2026-cı ilin avqustunda Zuğulba-Bilgəh istiqamətində velosiped zolağında avtomobillərin park edilməsi ilə bağlı görüntülər yayılıb. Velosipedçilərin sözlərinə görə, xüsusilə sanatoriya və istirahət obyektlərinin yerləşdiyi hissədə zolaqlar faktiki parkinqə çevrilib. Polis qaydanı pozan sürücülər barəsində inzibati tədbirlər görüb.
Oxşar problem daha əvvəl şəhərin mərkəzində də müşahidə olunub. Velosiped zolaqlarını avtomobillərdən ayırmaq üçün quraşdırılan baryerlərin bəzi yerlərdə çıxarılması və zədələnməsi barədə məlumatlar yayılıb. İddialardan biri həmin baryerlərin avtomobillərin zolağa daxil olması üçün götürülməsi idi.
Marağın artması problemi daha görünən edir
Velosiped yolunun keyfiyyəti əvvəllər az sayda həvəskarı maraqlandırırdısa, indi məsələ daha geniş auditoriyaya aiddir. AYNA-nın məlumatına görə, 2026-cı ilin ilk yeddi ayında kirayə velosiped və skuterlər 2,29 milyon dəfədən çox sifariş edilib. İstifadəçilər həmin müddətdə təxminən 4,9 milyon kilometr yol qət ediblər. Son iki ildə isə kirayə mikromobillik vasitələri ilə qət edilən məsafə 18 milyon kilometrə yaxınlaşıb. Üstəlik, bu rəqəmlərə şəxsi velosiped və skuterlər daxil deyil.
Deməli, məsələ artıq sadəcə “velosiped həvəskarları üçün yol” deyil. Minlərlə insan həmin zolaqlardan gündəlik nəqliyyat vasitəsi kimi istifadə edir.
Bakının əsas çətinliyi kilometr deyil
Şəhərdə velosiped yolu 100 kilometrə də çata bilər. Amma həmin 100 kilometr ayrı-ayrı parçalar şəklində qalacaqsa, velosiped avtomobilə real alternativə çevrilməyəcək. İstifadəçinin evdən çıxıb işə, universitetə və ya metroya qədər təhlükəsiz və fasiləsiz gedə bilməsi lazımdır.
Bakı üçün növbəti mərhələnin əsas sualı buna görə “neçə kilometr velosiped yolu çəkildi?” deyil. Əsas sual budur: velosipedçi zolağa girəndən sonra onu yarıda avtomobillərin arasına çıxmağa məcbur edən neçə nöqtə qalıb?
Məhz həmin boşluqlar aradan qalxanda Bakıda velosiped zolaqları rənglənmiş asfalt olmaqdan çıxıb həqiqi nəqliyyat şəbəkəsinə çevrilə bilər.
Bizi Telegram-da izləyin
t.me/lent_az
Bizi Instagram-da izləyin
Bizi TikTok-da izləyin
Bizi Facebook-da izləyin
Bizi X-da izləyin
