Xaricdə təhsilə müharibənin təsiri: Yaxın Şərq böhranı tələbə seçimlərini necə dəyişir?
Yaxın Şərqdə son dövrlərdə baş verən ABŞ–İsrail–İran müharibəsi yalnız siyasi və hərbi sahədə deyil, həm də təhsil sahəsində ciddi təsirlər yaradır. Xüsusilə xaricdə təhsil almaq istəyən tələbələr üçün bu münaqişə yeni risklər, dəyişikliklər və qeyri-müəyyənliklər ortaya çıxarır.
Lent.az-ın əməkdaşının hazırladığı bu araşdırmada müharibənin xaricdə təhsilə necə təsir etdiyini, universitet sistemində hansı dəyişikliklərə səbəb olduğunu və gələcək perspektivləri analiz edirik.
Müharibənin təhsilə birbaşa təsiri
Müharibələrin ən birbaşa təsiri təhsil infrastrukturuna dəyir. Al Jazeera-nın məlumatlarına görə, Yaxın Şərqdə davam edən münaqişələr nəticəsində məktəblər, universitetlər və elmi mərkəzlər zərər görüb. 30-dan çox universitetin və çoxsaylı təhsil müəssisələrinin zədələndiyi qeyd olunur.
Bundan əlavə, konkret hücumlar nəticəsində yüzlərlə şagirdin həyatını itirdiyi hadisələr qeydə alınıb. Minab şəhərində məktəbə edilən hücum nəticəsində çox sayda şagird həlak olub və bu hadisə beynəlxalq səviyyədə ciddi narahatlıq yaradıb.
Bu cür hadisələr göstərir ki, müharibə yalnız hərbi obyektləri deyil, həm də təhsil sistemini birbaşa hədəfə alır.
Təhsil prosesinin pozulması və online sistemə keçid
Müharibə zamanı ən çox müşahidə olunan dəyişikliklərdən biri təhsilin dayandırılması və ya online formata keçməsidir. Araşdırmalara görə, regionda fəaliyyət göstərən bir çox universitet təhlükəsizlik səbəbilə proqramlarını dayandırıb və ya distant təhsilə keçib.
Bəzi ölkələrdə isə imtahan sistemləri belə dəyişdirilib. Məsələn, Körfəz regionunda təhlükəsizlik səbəbilə bəzi imtahanlar ləğv edilib və alternativ qiymətləndirmə sisteminə keçilib. Bu isə göstərir ki, müharibə təhsilin ən əsas struktur elementlərini belə dəyişdirə bilir.
Xaricdə təhsil planlarına təsir
Xaricdə təhsil almaq istəyən tələbələr üçün müharibənin ən böyük təsirlərindən biri seçimlərin dəyişməsidir. Əvvəllər təhlükəsiz və stabil hesab edilən ölkələr belə riskli bölgələrə çevrilə bilər.
The PIE News-a çıxış edən ekspertlər bildirir ki, Yaxın Şərqdə yerləşən beynəlxalq universitet kampuslarına maraq azala bilər. Çünki müharibə bu regionun “təhlükəsiz təhsil mərkəzi” imicinə ciddi zərbə vurub. Bu isə tələbələrin daha çox Avropa, Asiya və digər təhlükəsiz regionlara yönəlməsinə səbəb olur.
Qlobal iqtisadi təsir və təhsil xərcləri
Reuters yazır ki, müharibənin iqtisadi təsiri də təhsilə birbaşa təsir edir. Beynəlxalq maliyyə qurumlarının məlumatına görə, münaqişə qlobal iqtisadi artımı zəiflədir və inflyasiyanı artırır. Eyni zamanda enerji qiymətlərinin artması və tədarük zəncirinin pozulması nəticəsində yaşayış xərcləri yüksəlir.
Bu isə xaricdə təhsil alan tələbələr üçün, kirayə xərclərinin artması, təhsil haqqının bahalaşması, gündəlik yaşam xərclərinin yüksəlməsi kimi problemlər yaradır.
Tələbələrin təhlükəsizlik narahatlığı
Müharibə yalnız maddi deyil, həm də psixoloji təsir göstərir. Universitetlər artıq tələbələrin təhlükəsizliyini prioritet məsələyə çevirib.
Bəzi universitetlər tələbələrə, səyahət məhdudiyyətləri tətbiq edir, təhlükəli bölgələrdən çıxmağı tövsiyə edir, psixoloji dəstək xidmətləri təqdim edir. Bu isə göstərir ki, təhsil artıq yalnız akademik proses deyil, həm də təhlükəsizlik məsələsinə çevrilib.
Uşaqlar və tələbələr üçün böyük təhsil böhranı
Müharibənin ən ağır nəticələrindən biri də milyonlarla uşağın təhsildən uzaq qalmasıdır. Məlumatlara görə, Yaxın Şərqdə münaqişələr nəticəsində 52 milyondan çox uşaq təhsil prosesindən kənarda qalıb və ya təhsili pozulub. Gələcəkdə savad səviyyəsinin aşağı düşməsi, insan kapitalının azalması, qlobal əmək bazarında problemlər yarana bilər.
Universitetlərin strategiyasında dəyişiklik
Müharibə universitetlərin fəaliyyət strategiyasına da təsir edir. Artıq universitetlər, riskli bölgələrdə kampus açmaqdan çəkinir, online təhsilə daha çox üstünlük verir, tələbə təhlükəsizliyini əsas prioritetə çevirir.
Bu dəyişikliklər gələcəkdə təhsil modelinin daha çox rəqəmsallaşmasına səbəb ola bilər.
Xaricdə təhsil sistemi dəyişir
Yaxın Şərqdə baş verən müharibə göstərir ki, təhsil sistemi qlobal hadisələrdən birbaşa təsirlənir. Gələcəkdə tələbələr daha çox təhlükəsiz və stabil ölkələrə yönələcək, universitetlər isə daha çevik və alternativ təhsil modellərinə keçəcək.
Nəticə olaraq, müharibələr təhsili dayandırmır, lakin onu dəyişir. Bu dəyişiklik isə həm tələbələrin, həm də universitetlərin qərarlarına ciddi təsir göstərir.
Bizi Telegram-da izləyin
t.me/lent_az
Bizi Instagram-da izləyin
Bizi TikTok-da izləyin
Bizi Facebook-da izləyin
Bizi X-da izləyin
