Əsrlər boyu “əvvəl toyuq yaranıb, yoxsa yumurta?” sualı filosofları, alimləri və mübahisə etməyi sevən insanları düşündürüb.
Lent.az xarici mediaya istinadən xəbər verir ki, qədim yunan mütəfəkkirləri, o cümlədən Aristotel bunu həlli mümkün olmayan paradoks hesab edirdilər: cücələr yumurtadan çıxır, yumurtaları isə toyuqlar qoyur. Beləliklə, məntiq dairəvi şəkildə davam edir və klassik bir paradoks yaranır.
Ancaq paleontoloji məlumatlar göstərir ki, yumurta qoyan heyvanlar təxminən 540 milyon il əvvəl mövcud olub.
Həmin dövrdə yumurta qoymaq qabiliyyətinə malik canlılar artıq yaşayırdı. Bu isə ümumilikdə quşların, xüsusilə də toyuqların yaranmasından çox əvvəl baş verib.
Hər şeyi dəyişən təkamül prosesi
Bu sirrin açarı növlərin təkamül mexanizmlərində gizlənir.
Ev toyuğu (Gallus gallus domesticus) min illərlə davam edən tədrici dəyişikliklərin nəticəsidir. Onun əcdadı hesab olunan bankiv cəngəllik toyuğu bu gün də Cənub-Şərqi Asiyanın meşələrində yaşayır.
Toyuqların əhliləşdirilməsi prosesi təxminən 8 min il əvvəl başlayıb və hər yeni nəsil müəyyən genetik dəyişikliklər gətirib. Elə bir konkret an olmayıb ki, birdən-birə “ilk toyuq” meydana çıxsın.
Həlledici mərhələ o zaman baş verib ki, bu gün tanıdığımız toyuqlara hələ tam bənzəməyən iki quş yumurta əmələ gətirib. Həmin yumurtada təsadüfi gen kombinasiyası yaranıb və nəticədə ilk həqiqi toyuq dünyaya gəlib.
Beləliklə, ilk toyuğu yaradan genetik xüsusiyyətləri daşıyan yumurta, həmin yumurtadan çıxan toyuqdan daha əvvəl mövcud olub.
“Yumurta prinsipi” — yəni yeni həyatın inkişaf etdiyi qoruyucu struktur — müasir yumurta qoyan heyvanların yaranmasından çox əvvəl mövcud olub.
Buna görə də “əvvəl toyuq yaranıb, yoxsa yumurta?” sualına elm sadə və birmənalı cavab verir: əvvəl yumurta yaranıb.
Yumurta toyuğun “ixtirası” deyil. O, həyatın çox qədim təkamül tarixindən gələn bioloji mexanizmdir.
Bizi Telegram-da izləyin
t.me/lent_az
Bizi Instagram-da izləyin
Bizi TikTok-da izləyin
Bizi Facebook-da izləyin
Bizi X-da izləyin
