Yeni genişmiqyaslı araşdırma ömrün uzunluğuna ən çox təsir edən faktorlarla bağlı düşüncələri yenidən gözdən keçirməyə vadar edir. Məlum olub ki, gecə istirahətinin müddəti uzunömürlülüyə bizim düşündüyümüzdən qat-qat güclü təsir göstərir.
Lent.az yuxu sağlamlığı ilə bağlı məlumatları təqdim edir:
Yuxu uzunömürlülüyün əsas açarı kimi
2019-2025-ci illər ərzində ABŞ Xəstəliklərə nəzarət və profilaktika mərkəzlərinin (CDC) topladığı məlumatların analizi çox təsiredici nəticələr ortaya çıxarıb. Yuxunun müddətinin ömrə təsiri aşağıdakı faktorlardan daha güclü olub:
Qidalanmanın və dietanın keyfiyyəti;
Fiziki aktivlik səviyyəsi;
Sosial təcrid (tənhalıq).
Yuxu çatışmazlığından da daha dağıdıcı təsirə malik yeganə faktor siqaret çəkməkdir. Araşdırmanın müəllifi Endryu MakGill qeyd edib ki, hətta mütəxəssislər üçün belə kifayət qədər yuxu ilə ömür uzunluğu arasındakı əlaqənin bu qədər güclü olması gözlənilməz olub.
Uzun yaşamaq üçün neçə saat yatmaq lazımdır?
Gündəlik olaraq 7 saatdan az yatmaq kritik hədd sayılır və bu, sözün həqiqi mənasında insanın ömründən illər “aparır”.
Tədqiqatçılar izah edirlər ki, yuxu elə bir “lüks” deyil ki, həftəsonu yatıb kompensasiya edəsən. O, ürək sağlamlığı, immun sistemi və beyin üçün əsas ehtiyacdır. Davamlı yuxusuzluq (7 saatdan az) kardiometabolik xəstəliklərin yaranmasına səbəb olur və ölüm riskini artırır. Böyük Britaniyanın Milli Səhiyyə Xidməti (NHS) böyüklər üçün “qızıl standart” olaraq hər gecə 7-9 saat yatmağı tövsiyə edir.
Araşdırmanın miqyası və gizli təhlükə
Bu nəticələri təsdiqləmək üçün alimlər 172 mindən çox yetkin amerikalının məlumatlarını araşdırıblar. Dörd il ərzində aparılan müşahidələr zamanı 8 mindən çox ölüm qeydə alınıb. Onların:
təxminən üçdə biri ürək-damar xəstəliklərindən,
dörddə biri isə xərçəngdən baş verib.
Alimlər belə qənaətə gəliblər ki, hər hansı səbəbdən baş verən ölümlərin təxminən 8%-ni məhz yuxu rejiminin pis olması ilə izah etmək olar. Araşdırmanın həmmüəllifi, Harvard Tibb Məktəbinin doktoru Frenk Tsyan vurğulayır ki, təkcə “saatı artırmaq” kifayət deyil. Həqiqi uzunömürlülük üçün yuxu həm də keyfiyyətli və sakit olmalıdır.
Keyfiyyətli yuxu üçün 5 “qızıl vərdiş”
Əvvəlki araşdırmalar, o cümlədən Harvard Tibb Məktəbinin apardığı tədqiqatlar bu mənzərəni daha da tamamlayır. Alimlər müəyyən ediblər ki, düzgün yuxu rejiminə əməl edən kişilər orta hesabla 4,7 il, qadınlar isə 2,4 il daha uzun yaşayır. Bunun üçün 5 qaydaya riayət etmək lazımdır:
Hər gecə sabit şəkildə 7-8 saat yatmaq.
Həftədə iki dəfədən çox yatmaqda çətinlik çəkməmək.
Gecə yuxusunun tez-tez bölünməsindən qaçmaq (həftədə iki dəfədən çox gecə yarısı oyanmamaq).
Yuxu dərmanlarından istifadə etməmək.
Həftədə ən azı beş gün oyandıqdan sonra özünü gümrah hiss etmək.
Niyə elə bu gündən başlamaq lazımdır?
Alimlər qeyd edirlər ki, sağlam vərdişlər zamanla yığılan (toplanan) təsirə malikdir. Bu, xüsusilə gənclər üçün vacibdir, çünki yetkin yaşdakı sağlamlıq birbaşa gənclikdəki yuxu rejimindən asılıdır. Bununla belə, doktor Tsyanın fikrincə, vəziyyəti yaxşılaşdırmaq üçün heç vaxt gec deyil. Yuxu həkimlə müzakirə ediləcək mövzu olaraq xolesterin səviyyəsi və ya arterial təzyiq qədər önəmli olmalıdır.
Bizi Telegram-da izləyin
t.me/lent_az
Bizi Instagram-da izləyin
Bizi TikTok-da izləyin
Bizi Facebook-da izləyin
Bizi X-da izləyin
