Smartfonlarımız daim ətrafdakı şəbəkələrə onların yaxınlıqda olduğunu bildirir. Bu isə məxfilik baxımından problem yarada bilər. Hər dəfə smartfonda Wi-Fi aktiv olduqda cihaz yaxınlıqdakı şəbəkələri skan etməyə başlayır. Bu proses zamanı smartfon xüsusi aparat identifikatoru – MAC ünvanını ötürür. Əslində bu, cihazın şəbəkə interfeysinin unikal nömrəsidir və giriş nöqtələrinə onu tanımağa imkan verir.
Lent.az xarici mediaya istinadən xəbər verir ki, telefonlarımız daim ətrafdakı şəbəkələrə yaxınlıqda olduqlarını bildirir və bu, məxfilik üçün müəyyən risk yarada bilər.
MAC ünvanı (Media Access Control) – telefon da daxil olmaqla hər bir şəbəkə cihazına verilən unikal hərf və rəqəm kombinasiyasıdır. Wi-Fi aktiv olduqda (və bu, əksər hallarda daim aktiv olur) telefon avtomatik olaraq bu MAC ünvanını yaxınlıqdakı şəbəkələrə ötürür. Bu isə o deməkdir ki, siz ictimai yerlərdə – hava limanlarında, ticarət mərkəzlərində və ya kafelərdə olduqda telefonunuz Wi-Fi şəbəkəsinə öz mövcudluğu barədə siqnal göndərir. Cihaz sahibinin adı birbaşa açıqlanmasa da, təkrar ziyarətləri, qalma müddətini və digər davranış nümunələrini izləmək mümkündür.
MAC ünvanının randomizasiyasını necə aktiv etmək olar?
Belə izlənmə riskini azaltmaq üçün müasir smartfonlar MAC ünvanının randomizasiyası texnologiyasından istifadə edir. Bu halda telefon şəbəkələri axtararkən real identifikatoru deyil, təsadüfi yaradılmış ünvanı ötürür. Bunun sayəsində giriş nöqtələri qarşılarında əvvəl qoşulmuş eyni smartfonun olduğunu müəyyən etməkdə çətinlik çəkirlər.
Bu funksiya Android 10 və daha yeni versiyalarda, həmçinin iOS 14 və sonrakı iPhone modellərində standart olaraq aktivdir.
Bundan əlavə, smartfon hər bir Wi-Fi şəbəkəsi üçün ayrıca təsadüfi MAC ünvanı istifadə edə bilər. Bu isə o deməkdir ki, kafedə istifadə etdiyiniz Wi-Fi şəbəkəsi telefonunuzu hava limanı və ya oteldə istifadə etdiyiniz şəbəkə ilə əlaqələndirə bilməz, çünki hər şəbəkə üçün fərqli identifikator tətbiq olunur.
Bu funksiyanın aktiv olub-olmadığını Wi-Fi ayarlarında yoxlamaq mümkündür:
• Android cihazlarında bu, Randomized MAC kimi göstərilir
• iPhone cihazlarında isə Private Wi-Fi Address adı ilə qeyd olunur.
Android istifadəçiləri qorunmanı daha da gücləndirə bilərlər. Android 12-dən başlayaraq sistem “qeyri-davamlı MAC randomizasiyası” funksiyasını dəstəkləyir. Bu halda təsadüfi MAC ünvanı hətta eyni şəbəkə üçün də vaxtaşırı dəyişdirilir. Bu isə uzunmüddətli izləməni demək olar ki, mümkünsüz edir.
Funksiya Developer Options (tərtibatçı parametrləri) bölməsində Wi-Fi non-persistent MAC randomization menyusu vasitəsilə aktivləşdirilir.
Bəzən bu funksiya sabit MAC ünvanı ilə işləyən korporativ və ya ictimai şəbəkələrdə problemlər yarada bilər. Belə hallarda internetə qoşulmaq üçün funksiyanı müvəqqəti söndürərək smartfonun real MAC ünvanından istifadə etmək lazım gələ bilər.
Android smartfonlarında standart olaraq təhlükəsizlik baxımından vacib sayılan funksiyalardan biri deaktiv vəziyyətdə olur və bir çox istifadəçi onun mövcudluğundan belə xəbərsizdir. Əgər təhlükəsizliyə önəm verirsinizsə, onu aktivləşdirmək məsləhətdir.
Bizi Telegram-da izləyin
t.me/lent_az
Bizi Instagram-da izləyin
Bizi TikTok-da izləyin
Bizi Facebook-da izləyin
Bizi X-da izləyin
