Naməlum nömrələrdən gələn bezdirici zənglər rəqəmsal dövrün ən ciddi problemlərindən birinə çevrilib. Bir çox istifadəçi hər gün onlarla arzuolunmaz zənglə qarşılaşır və bu çağırışların əhəmiyyətli hissəsinin arxasında peşəkar dələduz şəbəkələri və qeyri-qanuni çağrı mərkəzlərinin dayandığı bildirilir.
Lent.az xarici mediaya istinadla xəbər verir ki, telefon zənginə cavab verdikdən dərhal sonra qarşı tərəfin bağlantını kəsməsi təsadüfi deyil.
Böyük spam şəbəkələri robotlaşdırılmış avtomatik zəng sistemlərindən istifadə edir. Bu proqramlar eyni anda çoxsaylı nömrələrə zəng edir ki, operatorlar fasiləsiz işləyə bilsin.
Əgər istifadəçi zəngə cavab verirsə, lakin həmin an boş operator yoxdursa, sistem avtomatik şəkildə zəngi sonlandırır. Bununla yanaşı, robot xəttin aktiv olduğunu və istifadəçinin zəngə hansı saatda cavab verdiyini qeydə alır. Daha sonra bu təsdiqlənmiş məlumat bazaları qara bazarda satıla və ya hədəfli fişinq hücumlarında istifadə oluna bilər.
Smartfonların daxili qoruma vasitələri və onların məhdudiyyətləri
Müasir mobil əməliyyat sistemlərində daxil olan arzuolunmaz zənglərin sayını azaltmağa kömək edən müəyyən funksiyalar mövcuddur.
iPhone istifadəçiləri üçün naməlum nömrələrin avtomatik susdurulması funksiyası təqdim edilir. Bu rejim aktiv olduqda əlaqə siyahısında olmayan və ya əvvəllər yazışma aparılmayan nömrələrdən gələn zənglər bloklanır, səsli poçta yönləndirilir və yalnız buraxılmış zəng kimi görünür. Funksiyanı aktivləşdirmək üçün ayarlar bölməsində “Telefon” menyusuna daxil olaraq zəng parametrlərində müvafiq seçimi aktiv etmək lazımdır.
Android cihazlarında da oxşar alət mövcuddur. Bu sistem gizli və şəxsi nömrələrdən gələn zəngləri bloklamağa imkan versə də, sadəcə kontaktlara əlavə edilməmiş adi nömrələrdən gələn zəngləri qəbul edə bilər.
Alternativ üsullardan biri isə smartfonu daimi “narahat etməyin” rejiminə keçirmək və yalnız etibarlı kontaktlardan gələn zənglərə icazə verməkdir.
Lakin hər iki üsulun mühüm çatışmazlığı var. İstifadəçi kuryer xidmətindən, təcili yardım xidmətindən və ya xəstəxana qeydiyyatından gələn vacib zəngləri də buraxa bilər. Buna görə həm iOS, həm də Android sistemlərində konkret nömrələrin zəng tarixçəsi vasitəsilə əl ilə bloklanması tövsiyə olunur.
Spam zənglərə qarşı daha ciddi nəzarət üçün mütəxəssislər üçüncü tərəf tətbiqlərindən istifadə etməyi məsləhət görürlər. Bunlara Truecaller, RoboKiller, YouMail, Hiya və Nomorobo daxildir. Bu tətbiqlər daxil olan zəngləri real vaxt rejimində qlobal spam bazaları ilə müqayisə edir və istifadəçini zəngə cavab verməzdən əvvəl xəbərdar edə bilir. Bildirilir ki, xidmətlərin əksəriyyəti ödənişli abunə əsasında fəaliyyət göstərsə də, məhdud pulsuz imkanlar da təqdim edir.
Şübhəli zəng zamanı necə davranmalı?
İnformasiya təhlükəsizliyi üzrə ekspertlər naməlum və şübhəli nömrədən gələn zəng zamanı ən təhlükəsiz variantın zəngi cavabsız qoymaq və ya dərhal sonlandırmaq olduğunu bildirirlər. Mütəxəssislər robotla dialoqa girməməyi, təklif olunan düymələri sıxmamağı və “məni bazadan silin” kimi cavablar verməməyi tövsiyə edirlər. Çünki istənilən reaksiya sistemə nömrənin aktiv istifadə olunduğunu təsdiqləyir və nəticədə spam zənglərin sayı arta bilər.
Bundan əlavə, dələduzlar tez-tez “spoofing” adlı üsuldan istifadə edirlər. Bu texnologiya vasitəsilə zəng edən şəxslər nömrənin ilk rəqəmlərini istifadəçinin nömrəsinə bənzədərək yerli təşkilatdan və ya tanış şəxsdən zəng gəldiyi görüntüsü yarada bilirlər.
Kibertəhlükəsizlik sahəsində fəaliyyət göstərən Kaspersky şirkətinin mütəxəssisləri isə naməlum şəxslərlə telefon danışığından mümkün qədər yayınmağı tövsiyə edirlər. Dələduzların tez-tez istifadə etdiyi üsullardan biri “Salam, məni yaxşı eşidirsiniz?” sualı ilə söhbətə başlamaqdır.
Məqsəd qarşı tərəfdən qısa “bəli” cavabını almaqdır. İddialara görə, bu səs yazısı sonradan bəzi saxtakarlıq cəhdlərində, o cümlədən uzaqdan təsdiqləmə və müqavilə bağlama proseslərində sui-istifadə üçün saxlanıla bilər.
Bizi Telegram-da izləyin
t.me/lent_az
Bizi Instagram-da izləyin
Bizi TikTok-da izləyin
Bizi Facebook-da izləyin
Bizi X-da izləyin
