Təyyarəni ildırım vuranda nə baş verir? -VİDEO

Pilotların sözlərinə görə, əslində təyyarələrin ildırım fırtınaları ilə toqquşması olduqca nadirdir.

Lent.az-ın xarici mediaya istinadla xəbərinə görə, ekspert Patrik Smit bildirib ki, əsas səbəb sərnişin təyyarələrinin demək olar ki, heç vaxt ildırımın ortasına birbaşa uçmamasıdır.

Pilotlar ildırımlı buludlardan necə yayınır?

Smit qeyd edib ki, fırtınalardan təhlükəsiz yayınmaq yalnız uçuşdan əvvəl və uçuş zamanı meteoroloqların, dispetçerlərin və ekipajın koordinasiyalı işi sayəsində mümkündür. Uçuşdan əvvəl pilotlar fırtına ehtimalı olan zonaları göstərən proqnozlar alır, uçuş zamanı isə real vaxt rejimində işləyən cihazlara əsaslanırlar.

Bu məqsədlə xüsusi hava radarı və pis hava xəbərdarlıq sistemi istifadə olunur. Bu sistemlər ildırımlı buludların yerini, hündürlüyünü, hərəkət istiqamətini, sürətini göstərir.

Keçmiş pilot Tom Bann bildirib ki, radar buludlarda olan su damcılarından əks olunan siqnal göndərir, buludda su nə qədər çoxdursa, fırtına da bir o qədər güclü olur.

Pilotlar bir-biri ilə də məlumat paylaşır

Uçuş zamanı müxtəlif təyyarələrin pilotları da hava şəraiti barədə məlumat mübadiləsi aparır və yaranan turbulentlik (hava silkələnməsi) haqqında bir-birinə xəbər verirlər. Radar məlumatı ilə bu ünsiyyətin birləşməsi pilotlara yüzlərlə kilometr irəlidəki fırtına buludlarını və turbulent zonaları izləməyə imkan verir.

Marşrut və hündürlük dəyişdirilə bilər

Zərurət yaranarsa, pilotlar dispetçerlərdən uçuş hündürlüyünü və ya marşrutu dəyişməyi xahiş edə bilərlər. Bir çox aviaşirkət fırtına buludlarından ən azı 15–30 km məsafədə uzaq durmağı tövsiyə edir.

Əgər uçuş səpələnmiş fırtına zonalarından keçirsə, pilotlar adətən buludların üstündən yox, aralarından keçməyə çalışırlar. Çünki ildırımlı buludlar çox qısa müddətdə sürətlə böyüyə bilər.

Fırtına nadir hallarda real təhlükə yaradır

Smit və Bannın sözlərinə görə, fırtınalar çox vaxt sərnişinlər üçün birbaşa təhlükə yaratmır, baxmayaraq ki, turbulentlik və dolu narahatlıq verə bilər. Məsələn xırda dolu qanadlarda kiçik əziklər yarada bilər, güclü dolu isə ön şüşəyə zərər verə bilər. Mütəxəssislər vurğulayır ki, bu hallar adətən sərnişin təhlükəsindən çox, aviaşirkət üçün maliyyə problemi sayılır.

Ən böyük risk: eniş zamanı külək dəyişməsi

Turbulentlik xüsusilə aşağı hündürlükdə daha təhlükəli olur. Buna görə pilotlar fırtına zamanı enişdən mümkün qədər qaçmağa çalışırlar. Smit qeyd edir ki, əsas risk külək sürüşməsidir, küləyin sürətinin və ya istiqamətinin qəfil dəyişməsi. Bu vəziyyət qalxış və eniş zamanı təyyarə üçün təhlükəli ola bilər.

Müasir təyyarələr külək sürüşməsi barədə xəbərdarlıq sistemləri ilə təchiz olunur. Hava limanlarında da ayrıca xəbərdarlıq mexanizmləri mövcuddur. Belə risk aşkarlanarsa, pilotlar havanın yaxşılaşmasını gözləyə, və ya təyyarəni başqa hava limanına yönləndirə bilərlər.

Şimşək təyyarə üçün təhlükəlidirmi?

Bir çox sərnişin ildırımın təyyarəyə dəyməsindən qorxur. Lakin Tom Bannın sözlərinə görə, bu vəziyyət təhlükəli sayılmır. Sərnişin təyyarələri ildə cəmi bir neçə dəfə ildırım boşalmasına məruz qalır və təyyarə sistemləri belə hallara qarşı əvvəlcədən nəzərdə tutulub, ehtiyat mexanizmlər mövcuddur.

Sərnişinlər üçün bu hadisə adətən yalnız parlaq işıq və güclü səs kimi hiss olunur.