Beynəlxalq tədqiqatçılar qrupu bəyan edir ki, süni intellektdən istifadə Bibliya mətnlərinin müəllifliyinə yeni bir baxış keçirməyə və qədim əlyazmalarda gizli linqvistik qanunauyğunluqları üzə çıxarmağa imkan verib.
Lent.az xarici mediaya istinadla xəbər verir ki, on ildən çox davam edən və 2025-ci ildə dərc olunan araşdırma çərçivəsində alimlər İvrit Bibliyasının (Tövrat və əlaqəli mətnlər) ilk kitablarını öyrənmək üçün süni intellekt, statistik modelləşdirmə və linqvistik analiz üsullarını tətbiq ediblər. İşə riyaziyyat üzrə dosent Şira Faygenbaum-Qolovin rəhbərlik edib, layihədə tarixçilər, arxeoloqlar və linqvistlər də əməkdaşlıq ediblər.
Tədqiqatçılar əsrlər boyu çoxsaylı redaktələrə və yenidən köçürülmələrə məruz qalmış mətnləri analiz ediblər ki, bu da ənənəvi analiz metodlarının tətbiqini çətinləşdirirdi. Süni intellekt hətta fraqmentlərə bölünmüş parçalarda belə dil şablonlarını (patternləri) müəyyən etmək üçün təlimatlandırılıb.
Model mətnlərin müxtəlif hissələrini, xüsusən "Levililər", "Qanunun təkrarı" kitablarını və "Yuşə", "Hakimlər", "Samuil" və "Padşahlar" kimi tarixi kitabları əhatə edib.
Analizin nəticələrinə əsasən, alqoritm mətnlərdə üç fərqli yazı üslubu ayırd edib. Xüsusilə müəyyən olunub ki, "Qanunun təkrarı" və tarixi kitablar öz aralarında, kahinlərə aid edilən (müqəddəs) mətnlərlə müqayisədə daha çox ümumi dil xüsusiyyətlərinə malikdir.
Süni intellektin gəldiyi nəticələr 84 faiz hallarda bibliyaşünasların qiymətləndirmələri ilə üst-üstə düşüb ki, bu da tədqiqatçıların fikrincə, bu metodun effektivliyini təsdiqləyir.
Alimlər vurğulayırlar ki, bu texnologiya təkcə bibliya araşdırmalarında deyil, həmçinin kriminalistika, arxeologiya və tarixdə də tətbiq oluna bilər. Xüsusilə, süni intellekt qədim sənədlərin orijinallığını yoxlamağa və digər tarixi mətnləri, o cümlədən Ölü dəniz tumarlarını analiz etməyə kömək edə bilər.
Bizi Telegram-da izləyin
t.me/lent_az
Bizi Instagram-da izləyin
Bizi TikTok-da izləyin
Bizi Facebook-da izləyin
Bizi X-da izləyin
