Xərçəngin müalicəsində tarixi İRƏLİLƏYİŞ: xəstələrin sağ qalma müddətini ikiqat artıran "möcüzəvi" həb

Onkologiya dünyasının ən nüfuzlu toplantısı hesab edilən ASCO konqresində təqdim olunan klinik məlumatlar, ən yüksək ölüm nisbətinə malik olan mədəaltı vəzi xərçənginə qarşı hazırlanmış yeni bir dərmanın tarixi uğurunu təsdiqləyib. Hazırlanan eksperimental həb, xəstəliyin inkişaf etmiş mərhələsində olan xəstələrdə ölüm riskini 60 faiz azaltmaqla yanaşı, şişləri də aradan qaldırmağı bacarıb.

Lent.az-ın xarici mediaya istinadən xəbərinə görə, onkologiya və biotexnologiya dünyası dövrümüzün ən aqressiv və məkrli xəstəliklərindən biri olan mədəaltı vəzi xərçənginə qarşı tarixi klinik qələbədən danışır. Hazırkı tibbi ədəbiyyatda diaqnozdan sonra beş illik sağ qalma nisbəti cəmi 3 faiz civarındadır və halların 80 faizi yalnız metastatik mərhələdə müalicə olunur. Bu ölümcül xəstəlikdə ilk dəfə olaraq çılğın bir uğur əldə edilib.

ABŞ-da yerləşən biotexnologiya şirkəti Revolution Medicines tərəfindən hazırlanmış eksperimental xərçəng həbi, faza sınaqlarında xəstələrin ömrünü ikiqat artıraraq tibb tarixində yeni bir mərhələyə imza atıb.

ASCO konqresində élan edildi: ölüm riski 60 faiz azaldı

Dünyanın ən böyük xərçəng konfransı olan Amerika Klinik Onkologiya Cəmiyyətinin (ASCO) Çikaqoda keçirilən illik konqresində 500 nəfərin iştirak etdiyi genişmiqyaslı klinik sınaqların nəticələri onkoloqlar tərəfindən böyük həyəcanla qarşılanıb. Əvvəllər ən azı bir dəfə kimyaterapiya kursu keçib uğursuz olan inkişaf etmiş mədəaltı vəzi xərçəngi xəstələrində sınaqdan keçirilən "daraxonrasib" adlı tək dozalı gündəlik həb standart kimyaterapiya protokollarına uyğun olaraq sınaqdan keçirilib.

Klinik verilənlər bazasında qeydə alınan rəsmi nəticələrə görə, bu eksperimental molekuldan istifadə edən xəstələrdə ənənəvi kimyaterapiya alan qrupla müqayisədə ümumi ölüm riskində 60 faiz köklü azalma müşahidə olunub.

Arizona universiteti xərçəng mərkəzinin və ASCO Mədəaltı vəzi xərçəngi komitəsinin baş mütəxəssisi doktor Raçna Şroff, kimyaterapiyadan sonra xəstəliyi irəliləyən bir qrup xəstədə sağ qalma müddətində belə bir artım və ölüm riskinin azalmasının əvvəllər heç vaxt müşahidə olunmadığını bildirib və əlavə edib: "Bu dərman müasir onkologiyanın axtardığı bütün meyarlara mükəmməl cavab verir".

İlkin məlumatlara görə, dərman diaqnozdan ölümə qədər olan müddəti kimyaterapiyanın ümidsiz 6,7 aylıq həddindən 13,2 aya qədər uzadıb.

Ras(ON) inhibitor texnologiyası: hüceyrə səviyyəsində şişləri kiçildir

Tibb dünyasında "sinifində birinci" dərman kimi tanınan daraxonrasib, xərçəng hüceyrələrinin böyüməsini və aqressiv proliferasiyasını şiddətləndirən hiyləgər RAS gen variantlarını hədəf alan RAS(ON) inhibitorları adlanan yeni bir mexanizmə əsaslanır. Xüsusilə mədəaltı vəzi şişlərində ən çox rast gəlinən "G12" adlanan spesifik RAS mutasiyası olan xəstələr üzərində aparılan tədqiqatlar, dərmanın şiş fokusunu yatırmaq qabiliyyətini konkret şəkildə nümayiş etdirib.

Ənənəvi kimyaterapiya şişləri 3,5 ay ərzində nəzarətdə saxlasa da, bu yeni hədəf terapiyasından istifadə edən G12 mutasiyaları olan xəstələrdə şiş böyüməsi orta hesabla 7,3 ay ərzində tamamilə dayandırılıb. Ümumi populyasiya müayinələrində kimyaterapiya alan xəstələrin yalnız 11,2 faizində şiş azalması müşahidə olunub, daraxonrasib istifadə edən xəstələrin isə 31,6 faizində xərçəng toxumasının əhəmiyyətli dərəcədə azalması və ya tamamilə yox olması müşahidə olunub. Harvard Universitetinin Dana-Farber Xərçəng İnstitutunun baş tədqiqatçısı doktor Brian Volpin bu klinik inqilabı "Bu nəticələr alimlərin, onkoloqların və xəstələrin mədəaltı vəzi xərçənginin müalicə protokollarına baxışını kökündən dəyişdirəcək" deyərək ümumiləşdirib.

Kimyoterapiyanın dayandırılmasına səbəb olan ciddi yan təsirlərə baxmayaraq xəstələrin müalicəyə yüksək bağlılığı

Xərçəng müalicəsində yeni hazırlanmış molekulların ən böyük çatışmazlıqlarından biri olan toksiklik və ağır yan təsirlər, daraxonrasib tədqiqatında xəstələr üçün əlverişli bir mənzərə təqdim edib. Klinik qeydlərə görə, kimyaterapiya alan xəstələrin 11,2 faizi şiddətli yorğunluq, ürəkbulanma və zəhərli təsirlər səbəbindən müalicəni dayandırmalı olsa da, bu yeni həb istifadə edən xəstələrin yalnız 1,2 faizi yan təsirlər səbəbindən tədqiqatı tərk edib. Dərmanın ən çox görülən yan təsirləri xəstələrin 86,3 faizndə inkişaf edən dəri səpgiləri, ağız yaraları (stomatit) və ishal olub. Bununla belə, mütəxəssislər bu səpgilərin sadə antibiotik kombinasiyaları və topikal steroid kremləri ilə tamamilə nəzarət altına alına biləcəyini bildiriblər.

Dərmanın yaratdığı ən böyük möcüzə xəstələrin həyat keyfiyyətində özünü göstərib. Texasdakı dünyaca məşhur MD Anderson Xərçəng Mərkəzinin baş tədqiqatçısı Şubham Pant, xərçəng ağrısı və gizli əlamətlər səbəbindən həyatdan məyus olan və hətta sevimli idman növlərindən imtina etməyə məcbur olan bir çox xəstəsinin güclü narkotik ağrıkəsicilərindən asılılığını aradan qaldıra və müalicənin ilk ayında aktiv sosial həyata qayıda bildiyini açıqlayıb. ABŞ Qida və Dərman Administrasiyasının (FDA) dərmana geniş giriş hüquqları verməsi və mayın 1-dən etibarən lisenziyalaşdırma prosesində sürətli bir baxış cədvəlinə başlaması, bu məkrli xəstəliklə mübarizə aparan dünyada minlərlə xəstə və onların ailələri üçün yeni bir ümid şüasına çevrilib.