İnternetin sürətinin yarısı gəlir? Provayderi məhkəməyə verməyin yolu

Evdə internetin tez-tez kəsilməsi, axşam saatlarında sürətin kəskin azalması, videoların donması və onlayn görüşlərin yarımçıq qalması çoxlarının üzləşdiyi problemdir. Abunəçi hər ay, məsələn, 100 Mbit/s internet üçün ödəniş edir, sürət testində isə 20–30 Mbit/s nəticə görür. Belə halda istifadəçi provayderdən pul tələb edə, müqaviləni ləğv etdirə, hətta şirkəti məhkəməyə verə bilərmi?

Lent.az-ın əməkdaşının bu mövzu ilə bağlı araşdırmasını təqdim edirik:

Qısa cavab budur: bəli, verə bilər. Lakin məhkəmədə “internet zəifdir” demək kifayət etmir. İstifadəçi provayderin müqavilə öhdəliyini yerinə yetirmədiyini sübut etməlidir. Buna görə ilk baxılacaq sənəd abunə müqaviləsi və seçilən tarif paketinin şərtləridir.

Ən vacib detal reklamda göstərilən sürətlə müqavilədə yazılan sürətin eyni olub-olmamasıdır. Provayder “100 Mbit/s-dək” ifadəsindən istifadə edibsə, bu, sürətin günün hər saatında dəqiq 100 Mbit/s olacağı anlamına gəlməyə bilər. Ancaq sürət uzun müddət ərzində və sistemli şəkildə vəd edilən göstəricidən dəfələrlə aşağıdırsa, provayderin xidmət keyfiyyəti ilə bağlı məsuliyyəti yarana bilər.

Problemin internet xəttindən, yoxsa evdəki avadanlıqdan qaynaqlandığını da müəyyənləşdirmək lazımdır. Wi-Fi siqnalına divarlar, modemlə cihaz arasındakı məsafə, köhnə telefon və kompüter, eyni anda qoşulan cihazların sayı, hətta qonşuların istifadə etdiyi tezliklər təsir edir. Buna görə sürət testi yalnız Wi-Fi üzərindən aparılarsa, provayder nəticəyə etiraz edə bilər.

Daha əsaslı sübut əldə etmək üçün kompüter şəbəkə kabeli ilə birbaşa modemə və ya optik terminala qoşulmalıdır. Digər cihazların internet bağlantısı dayandırılmalı, testlər səhər, günorta və axşam olmaqla müxtəlif saatlarda təkrarlanmalıdır. Nəticələrin tarix və saat görünməklə ekran görüntüsü saxlanılmalıdır. Bu ölçmələri bir neçə gün davam etdirmək daha inandırıcı sübut yaradır.

Azərbaycanda telekommunikasiya xidmətləri ilə bağlı xüsusi “E-Şikayət” sistemi fəaliyyət göstərir. Sistemdəki “Sürət testi” vasitəsilə faktiki internet sürətini ölçmək və müqavilədəki göstəricidən aşağı nəticəni müraciətə əlavə etmək mümkündür. Şikayət birbaşa operatorun kabinetinə düşür, İnformasiya Kommunikasiya Texnologiyaları Agentliyi isə prosesin gedişini izləyə bilir. Sistem internet, mobil rabitə və digər telekommunikasiya xidmətləri üzrə müraciətləri qəbul edir.

Məhkəmədən əvvəl provayderə yazılı tələb göndərilməsi vacibdir. Müraciətdə müqavilənin və tarifin adı, vəd edilən sürət, ölçmə nəticələri, problemin davam etdiyi tarixlər və əvvəlki texniki müraciətlərin nömrələri göstərilməlidir. İstifadəçi nasazlığın aradan qaldırılmasını, zəif xidmət göstərilən dövr üzrə ödənişin yenidən hesablanmasını, xidmət haqqının azaldılmasını və ya müqavilənin ləğvini tələb edə bilər.

“İstehlakçıların hüquqlarının müdafiəsi haqqında” Qanuna görə, xidmət müqavilə şərtlərindən əhəmiyyətli şəkildə kənara çıxıbsa, istehlakçı qüsurun aradan qaldırılması üçün əlavə müddət verə bilər. Problem həll edilməzsə, müqavilənin ləğvi və dəymiş zərərin ödənilməsi tələb oluna bilər. Qüsurun pulsuz aradan qaldırılması və xidmət haqqının azaldılması da mümkün tələblər sırasındadır.

Provayder müraciətə reaksiya verməzsə, istifadəçi “E-Şikayət” sistemi ilə yanaşı, istehlakçı hüquqlarına nəzarət edən dövlət qurumuna da müraciət edə bilər. Şikayətə müqavilə, ödəniş qəbzləri, reklamın görüntüsü, sürət testləri, provayderlə yazışmalar və texniki xidmətə edilən zənglər barədə məlumat əlavə edilməlidir.

Nəticə yenə yoxdursa, son ünvan məhkəmədir. İddiada xidmət haqqının azaldılması, artıq ödənilən məbləğin qaytarılması, müqavilənin ləğvi və sənədlə təsdiqlənən maddi zərərin ödənilməsi tələb edilə bilər. Məsələn, internet kəsintisinə görə əlavə mobil internet paketi alan şəxs həmin xərci qəbzlə təsdiqləyə bilər. İstehlakçı hüquqlarının pozulması ilə bağlı qaldırılan iddialarda fiziki şəxslər dövlət rüsumundan azaddırlar. Bu güzəşt şəxsi ehtiyac üçün alınan xidmətlərə aiddir, sahibkarlıq mübahisələrinə yox.

Beləliklə, zəif internetə görə provayderi məhkəməyə vermək mümkündür. Ancaq qələbənin açarı narazılıq deyil, sübutdur: düzgün aparılan testlər, yazılı müqavilə, davamlı şikayətlər və sənədləşdirilən maddi zərər.