Yuxu haqqında doğru bildiyimiz  4 yanlış
18 noyabr 2026 09:23 (UTC +04:00)

Yuxu haqqında doğru bildiyimiz 4 yanlış

0

Yuxunun keyfiyyətini yaxşılaşdırmaq istəyən insanlar tez-tez sosial şəbəkələrdə yayılan müxtəlif üsullara müraciət edirlər. Gecə yatarkən ağzı yapışqan lentlə bağlamaqdan tutmuş ağır yorğanlardan istifadəyə qədər bir çox üsul populyarlıq qazanıb. Lakin onların heç də hamısının elmi əsası yoxdur.

Lent.az xəbər verir ki, alimlər yuxu ilə bağlı geniş yayılmış dörd yanlış təsəvvürü açıqlayıb və sağlam istirahət üçün hansı vərdişlərin həqiqətən faydalı olduğunu izah ediblər.

Birinci yanlış: Bir neçə saat yatmaq kifayətdir

Bəzi insanlar cəmi bir neçə saat yatdıqdan sonra özlərini gümrah hiss etdiklərini bildirirlər. Alimlərin sözlərinə görə, bu, nadir genetik xüsusiyyətlərlə əlaqəli ola bilər. Tədqiqatçılar qısa müddətli yuxudan sonra da insanın özünü enerjili hiss etməsinə imkan verən bir neçə genetik variant müəyyən ediblər. Lakin mütəxəssislərin hesablamalarına görə, belə xüsusiyyət dünya əhalisinin yalnız 1–3 faizində mövcuddur. Əksər insanlar üçün isə müntəzəm olaraq az yatmaq yaddaşın, diqqətin və digər zehni qabiliyyətlərin zəifləməsinə səbəb ola bilər. Uzunmüddətli yuxu çatışmazlığı müxtəlif sağlamlıq problemlərinin yaranma riskini də artırır.

İkinci yanlış: Populyar üsullarla ideal yuxuya nail olmaq mümkündür

Son dövrlərdə sosial şəbəkələrdə "sleepmaxxing" adlanan tendensiya geniş yayılıb. Bu anlayış müxtəlif üsullardan istifadə etməklə yuxunun keyfiyyətini maksimum dərəcədə artırmaq cəhdini ifadə edir. Ən çox yayılan üsullar arasında gecə ağzı yapışqan lentlə bağlamaq, ağ səsdən istifadə etmək və ağır yorğan altında yatmaq var. Lakin mütəxəssislər xəbərdarlıq edirlər ki, bu üsulların bəziləri təhlükəli ola bilər.

Xüsusilə burun tutulması, allergiya və ya yuxu zamanı tənəffüs pozğunluğu yaşayan insanların ağzını lentlə bağlaması ciddi risk yarada bilər. Digər populyar üsulların effektivliyini təsdiqləyən elmi sübutlar isə hələlik məhduddur.

Üçüncü yanlış: Yaxşı yatmaq üçün yalnız axşam vərdişləri vacibdir

Alimlər bildirirlər ki, gecə yuxusunun keyfiyyəti təkcə yatmazdan əvvəl görülən işlərdən deyil, gün ərzində formalaşan vərdişlərdən də asılıdır. Məsələn, səhər saatlarında təbii günəş işığına məruz qalmaq orqanizmin bioloji saatını tənzimləməyə kömək edir. Bu proses sirkadiyalı ritmlər adlanır və insanın nə vaxt yuxulu, nə vaxt isə gümrah hiss etməsinə təsir göstərir.

Fiziki aktivlik də sağlam yuxu üçün mühüm əhəmiyyət daşıyır. Araşdırmalara əsasən, müntəzəm idman yuxunun müddətini artıra və gecə oyanmalarının sayını azalda bilər. Mütəxəssislər günün ikinci yarısında kofein qəbulunu məhdudlaşdırmağı, spirtli içkilərdən uzaq durmağı və hər gün eyni saatlarda yatıb-oyanmağı tövsiyə edirlər.

Dördüncü yanlış: Gündüz yuxululuğu sadəcə yorğunluqdur

Tədqiqatçılar vurğulayırlar ki, yorğunluq və yuxululuq eyni anlayış deyil. Yorğunluğun müxtəlif səbəbləri ola bilər. Lakin gün ərzində həddindən artıq yuxululuq bəzən ciddi yuxu pozğunluqlarının əlaməti hesab edilir. Belə problemlərdən biri yuxu apnoesidir. Bu vəziyyətdə insan yatarkən tənəffüsü dəfələrlə dayanır və yenidən başlayır. Alimlərin hesablamalarına görə, dünyada təxminən hər səkkiz nəfərdən biri bu problemdən əziyyət çəkə bilər.

Güclü xoruldama, gecə tez-tez oyanmaq və gündüz davamlı yuxululuq hiss etmək yuxu apnoesinin əlamətləri ola bilər. Mütəxəssislər bu simptomları yalnız yaşlanma və ya həddindən artıq işləməklə əlaqələndirməməyi, davamlı olduqda həkimə müraciət etməyi məsləhət görürlər.

Yuxunun keyfiyyətini necə yaxşılaşdırmaq olar?

Alimlər sağlam yuxu üçün sabit gündəlik rejimə əməl etməyi, səhərlər təbii işıqda daha çox vaxt keçirməyi və fiziki aktivliyi artırmağı tövsiyə edirlər. Bundan əlavə, yataq otağında rahat temperaturun təmin edilməsi, səs-küyün və işığın azaldılması, eləcə də uyğun döşək seçilməsi yuxunun keyfiyyətinə müsbət təsir göstərə bilər. Mütəxəssislərin fikrincə, sağlam yuxunun əsas sirri qeyri-adi üsullarda deyil, gün ərzində davamlı şəkildə tətbiq edilən düzgün vərdişlərdədir.

1 2 3 4 5 İDMAN XƏBƏRLƏRİ
0
# 128

Oxşar yazılar