Alimlər uzun illərdir ki, pişiklərin niyə adətən itlərdən daha uzun ömür sürdüyünü araşdırırlar. Yeni tədqiqat isə göstərir ki, bu fərqin əsas səbəbləri arasında beyin ölçüsü və immun sisteminin xüsusiyyətləri dayanır.
Lent.az xarici mediaya istinadən xəbər verir ki, Bath Universitetinin rəhbərliyi altında fəaliyyət göstərən beynəlxalq alimlər qrupu 46 müxtəlif məməli növünün genomunu təhlil edib və onları hər növün maksimum ömür potensialı ilə müqayisə edib. Burada söhbət orta ömür uzunluğundan deyil, əlverişli şəraitdə heyvanın çata biləcəyi ən yüksək yaş həddindən gedir.
Uzunömürlü heyvanları birləşdirən xüsusiyyət
Araşdırmanın nəticələrinə əsasən, daha uzun yaşayan növlərin genomlarında immun sisteminin fəaliyyəti ilə əlaqəli genlərin sayı daha çoxdur. Alimlərin fikrincə, bu fakt immunitetin qocalma prosesində və orqanizmin ömür boyu sağlam qalmasında mühüm rol oynadığını göstərir.
Beyin ölçüsü də vacibdir
Tədqiqat zamanı alimlər beyin ölçüsü ilə ömür uzunluğu arasında əlaqə də aşkar ediblər.
Məsələn:
Delfinlər təxminən 39 il yaşaya bilir.
Balinaların ömrü 100 ilə çata bilir.
Siçanlar isə adətən 1-2 il yaşayırlar.
Bu heyvanların nisbətən böyük beyinlərə malik olması onların daha uzun ömür sürməsi ilə əlaqələndirilir.
İstisnalar da mövcuddur
Bununla belə, alimlər qeyd edirlər ki, böyük beyin hər şeyi izah etmir.
Məsələn:
Çılpaq kor siçovulların beyni kiçik olsa da, 20 ilə qədər yaşaya bilir.
Yarasalar da gözlənildiyindən daha uzun ömür sürür. Bu səbəbdən tədqiqatçılar digər bioloji mexanizmləri də araşdırıblar. İmmunitet uzunömürlülüyün açarı ola bilər.
Araşdırma göstərib ki, uzun yaşayan növlərdə immun funksiyalarla əlaqəli genlərin sayı daha çoxdur.
Alimlər hesab edirlər ki, bu genlər:
infeksiyalarla daha effektiv mübarizə aparmağa,
zədələnmiş hüceyrələri aradan qaldırmağa,
şişlərin inkişafını ləngitməyə kömək edir.
Bəs pişiklər niyə itlərdən daha uzun yaşayır?
Araşdırma birbaşa pişik və itlərin müqayisəsinə həsr olunmasa da, nəticələr bu fərqi izah etməyə kömək edir.
Pişiklər adətən:
12-18 il yaşayır,
bəzi hallarda 20 ildən çox ömür sürə bilir.
İtlərin orta ömür uzunluğu isə:
təxminən 10-13 il təşkil edir,
bu göstərici cinsdən və ölçüdən asılı olaraq dəyişir.
Mütəxəssislərin sözlərinə görə, pişiklərdə beyin ölçüsünün bədən kütləsinə nisbəti əksər it cinslərindən daha yüksəkdir. Bundan əlavə, onların immun sistemi müəyyən yaşlanma ilə bağlı xərçəng növlərinə və xroniki iltihabi proseslərə qarşı daha davamlı ola bilər.
Bu səbəbdən alimlər hesab edirlər ki, güclü immun sistem və beyin xüsusiyyətləri pişiklərin daha uzun ömür sürməsində mühüm rol oynayır.
Bizi Telegram-da izləyin
t.me/lent_az
Bizi Instagram-da izləyin
Bizi TikTok-da izləyin
Bizi Facebook-da izləyin
Bizi X-da izləyin
