Üzümün faydaları nələrdir və kimlər onu çox yeməməlidir?

Üzüm payız mövsümündə süfrələrdə ən çox yer alan meyvələrdən biridir. Onu həm təzə halda yeyirlər, həm salat və desertlərə əlavə edir, həm də mürəbbə, şirə və kişmiş hazırlayırlar. Lakin bu şirin meyvənin orqanizmə hansı maddələri verdiyi və nə qədər yeyilməsinin uyğun olduğu çox vaxt diqqətdən kənarda qalır. Ümumdünya Səhiyyə Təşkilatı sağlam qidalanmanın bir hissəsi kimi bütöv meyvələrin qəbulunu tövsiyə edir.

Lent.az xarici mediaya istinadən xəbər verir ki, üzüm ilk növbədə karbohidrat və təbii şəkər mənbəyidir. Bununla yanaşı, onun tərkibində çoxlu su, lif, kalium və faydalı bitki mənşəli maddələr də var.

ABŞ Kənd Təsərrüfatı Nazirliyinin məlumatına görə, 100 qram təzə qırmızı və ya yaşıl üzümdə təxminən:

69 kilokalori,

18,1 qram karbohidrat,

15,5 qram şəkər,

0,9 qram lif,

0,7 qram zülal,

təxminən 80 faiz su var.

Bu göstəricilər üzümün bir sıra digər meyvələrlə müqayisədə daha çox şəkər ehtiva etdiyini göstərir. Bununla belə, bütöv meyvədə olan təbii şəkəri şirniyyat və içkilərə əlavə edilən şəkərlə eyniləşdirmək düzgün deyil.

Bütöv üzüm və üzüm şirəsi arasında böyük fərq var

Ümumdünya Səhiyyə Təşkilatı bütöv meyvələrin sağlam qidalanma rejiminə daxil edilməsini məsləhət görür. Meyvə şirələrindəki şəkər isə “sərbəst şəkərlər” kateqoriyasına aid edilir və onların qəbulunun məhdudlaşdırılması tövsiyə olunur. Bu səbəbdən bir ovuc üzüm ilə böyük stəkan üzüm şirəsinin orqanizmə təsiri eyni deyil. Bütöv meyvədə lif və meyvənin təbii quruluşu qorunur. Şirədə isə bu xüsusiyyətlərin mühüm hissəsi itir.

Tünd rəngli üzümün faydaları

Üzüm, xüsusilə də tünd rəngli sortlar polifenollarla zəngindir. Onların arasında antosianlar, flavonoidlər, fenol turşuları və resveratrol var. Resveratrol əsasən üzümün qabığında daha çox olur. Üzüm çəyirdəyində isə proantosianidinlər mövcuddur. Mütəxəssislər üzümün tərkibindəki polifenolların ürək-damar sistemi ilə bağlı bəzi göstəricilərə, o cümlədən damar divarlarının fəaliyyətinə müəyyən müsbət təsir göstərə biləcəyini bildirirlər. Lakin nəticə insanın nə qədər və hansı formada üzüm qəbul etməsindən asılıdır.

Açıq, yoxsa tünd rəngli üzüm?

Həm açıq, həm də tünd rəngli üzüm sağlam qidalanmanın bir hissəsi ola bilər. Qırmızı və qara üzümün qabığında piqmentlər, xüsusilə də antosianlar daha çoxdur. Açıq rəngli sortların tərkibində isə başqa bitki mənşəli faydalı maddələr üstünlük təşkil edir. Bu isə açıq rəngli üzümün daha az faydalı olması anlamına gəlmir.

Diabet zamanı üzüm yemək olarmı?

Üzümün tərkibində xeyli miqdarda karbohidrat olduğu üçün o, qanda şəkərin səviyyəsini yüksəldə bilər. Ancaq bu, diabeti olan insanların üzümdən tamamilə imtina etməli olduğu demək deyil.

Burada bir sıra amillər nəzərə alınmalıdır:

porsiyanın ölçüsü,

digər qidalardakı karbohidrat miqdarı,

istifadə edilən müalicə,

orqanizmin fərdi reaksiyası,

həkim və ya dietoloqun tövsiyələri.

Karbohidrat hesablayan şəxslərə üzümü də karbohidrat mənbəyi kimi nəzərə almaları tövsiyə edilir. Bu zaman üzüm şirəsi əvəzinə bütöv üzüm yeməyə üstünlük vermək daha məqsədəuyğun hesab olunur.

Kimlər üzüm yeyərkən daha diqqətli olmalıdır?

Əksər insanlar üçün üzüm müxtəlif və balanslaşdırılmış qidalanmanın bir hissəsi ola bilər. Bununla belə, bəzi şəxslərin porsiya ölçüsünə xüsusi diqqət yetirməsi tövsiyə edilir. Diabeti olan və ya karbohidrat qəbulunu nəzarətdə saxlayan şəxslər üzümü böyük porsiyalarla yeməməlidir.

Arıqlamağa çalışan, lakin bir dəfəyə çox üzüm yeyən şəxslər də miqdara diqqət etməlidir. Üzüm şirəsi, üzüm şirəsi konsentratı, kişmiş və mürəbbədən tez-tez istifadə edənlər qəbul etdikləri şəkərin miqdarını olduğundan az qiymətləndirə bilərlər. Kiçik uşaqlara bütöv üzüm verərkən də ehtiyatlı olmaq lazımdır. Bütöv üzüm dənəsi uşağın boğulmasına səbəb ola bilər. Maddələr mübadiləsi pozğunluğu olan və ya xüsusi müalicəvi pəhriz saxlayan şəxslərin isə üzüm porsiyasını həkim və ya dietoloqla dəqiqləşdirməsi tövsiyə edilir.

Üzüm lif mənbəyidir

Üzümün tərkibində lif də var, lakin gündəlik lif ehtiyacını yalnız üzüm hesabına ödəmək mümkün deyil. Mütəxəssislər bağırsaqların normal fəaliyyəti və faydalı bakteriyaların dəstəklənməsi üçün müxtəlif bitki mənşəli qidaların qəbulunun daha vacib olduğunu bildirirlər. Sağlam yetkin şəxslərin gündəlik lif ehtiyacı təxminən 25-38 qram arasında dəyişir. Buna görə də meyvə və tərəvəzlərin müxtəlifliyi qidalanmada mühüm rol oynayır.