Öskürək, asqırma və ya fiziki gərginlik zamanı qarında və ya qasıq nahiyəsində mütəmadi ağrı yaranırsa, bunu yalnız əzələ gərginliyi ilə əlaqələndirmək düzgün olmaya bilər. Belə ağrının mümkün səbəblərindən biri yırtıqdır.
Lent.az xarici mediaya istinadən xəbər verir ki, yırtıq əzələ və ya birləşdirici toxumanın zəifləmiş hissəsindən piy toxumasının və ya orqanın bir hissəsinin xaricə çıxması nəticəsində yaranır. Bəzən xaricdən görünən şişkinlik olmur və ilkin mərhələlərdə problem nəzərə çarpmaya bilər.
Ağrı niyə öskürərkən artır?
Öskürək, asqırma, əyilmə, ağırlıq qaldırma və digər gərginlik yaradan hərəkətlər zamanı qarın boşluğunda təzyiq artır. Əgər qarın divarında artıq zəif bir sahə varsa, əlavə təzyiq həmin nahiyəyə düşən yükü artırır. Bu səbəbdən insan yırtıqla bağlı ağrını ilk dəfə güclü öskürəkdən və ya ağır fiziki işdən sonra hiss edə bilər. Halbuki yırtıq daha əvvəl yaranmış ola bilər.
Ağrıdan başqa qarında və ya qasıqda ağırlıq, təzyiq, yanma və narahatlıq hissi də müşahidə edilə bilər. Qasıq yırtığı zamanı qarının aşağı hissəsində və ya qasıq sümüyünün yaxınlığında şişkinlik yarana bilər. Bu şişkinlik ayaqüstə dayananda, öskürəndə və ya gərginlik zamanı daha çox görünür, uzandıqda isə kiçilə və ya tamamilə yox ola bilər.
Yırtığın hansı növləri var?
Yırtıq qarın divarının müxtəlif hissələrində yarana bilər. Ən çox rast gəlinən növlər bunlardır:
Qasıq yırtığı qasıq kanalında yaranır.
Göbək yırtığı göbək ətrafında əmələ gəlir.
Bud yırtığı budun yuxarı hissəsində, qasığa yaxın nahiyədə yaranır.
Əməliyyatdan sonrakı yırtıq əvvəlki cərrahi kəsik yerində inkişaf edə bilər.
Epiqastral yırtıq döş sümüyünün aşağı hissəsi ilə göbək arasındakı nahiyədə yaranır.
Yetkin insanlarda göbək yırtığının yaranmasına qarındaxili təzyiqin uzun müddət yüksək olması, artıq çəki, hamiləlik, qarın boşluğunda maye toplanması və əvvəlki əməliyyatlar səbəb ola bilər.
Diafraqma yırtığı da mövcuddur. Bu halda mədənin bir hissəsi diafraqmadakı dəlikdən keçərək döş qəfəsinə doğru yer dəyişir. Buna görə də onun əlamətləri qarın divarı yırtıqlarından fərqli ola bilər.
Xroniki öskürək yırtıq yarada bilərmi?
Davamlı öskürək qarın əzələlərinə mütəmadi təzyiq yaradır. Öskürək uzun müddət davam edərsə, bu, yırtığın yaranmasına şərait yarada və ya artıq mövcud olan problemi ağırlaşdıra bilər.
Xroniki öskürəklə əlaqəli əsas risk amillərindən biri siqaretdir. Bundan başqa, yaşın artması, ağır fiziki iş, hamiləlik, davamlı qəbizlik və güclü gücənmə, eləcə də ailədə yırtıq hallarının olması riski artıra bilər.
Həkimlər yırtığı necə müəyyən edir?
Bir çox halda qasıq yırtığını adi tibbi müayinə zamanı müəyyən etmək mümkündür. Həkim xəstədən ayağa qalxmağı, qarın əzələlərini gərməyi və ya öskürməyi istəyə bilər. Qarındaxili təzyiq artdıqda şişkinlik daha aydın görünə bilər. Əgər müayinə zamanı yırtıq aşkarlanmazsa, əlavə müayinələr təyin edilə bilər. Vəziyyətdən asılı olaraq USM, kompüter tomoqrafiyası və ya MRT istifadə olunur.
Müalicə üsulu yırtığın növündən və simptomların ağırlığından asılıdır. Ağrı və ciddi narahatlıq yaratmayan kiçik qasıq yırtığı bəzi hallarda sadəcə müşahidə olunur. Yırtıq böyüyürsə və ya narahatlıq yaradırsa, həkim cərrahi müalicə tövsiyə edə bilər.
Hansı hallarda təcili yardım lazımdır?
Yırtığın boğulması təhlükəli vəziyyət sayılır. Bu zaman toxuma sıxılır və qarın boşluğuna geri qayıda bilmir. Qan dövranı pozularsa, təcili tibbi yardım tələb olunur.
Təhlükəli əlamətlər bunlardır:
qəfil başlayan və sürətlə güclənən ağrı;
ürəkbulanma və qusma;
hərarətin yüksəlməsi;
qaz və nəcis ifrazında çətinlik;
şişkinliyin kəskin ağrılı olması;
yırtıq nahiyəsində ödem;
şişkinliyin üzərində dərinin qızarması, bənövşəyi və ya tünd rəng alması.
Bu əlamətlər müşahidə edilərsə, mümkün qədər tez tibbi yardım almaq lazımdır. Unutmaq olmaz ki, görünən şişkinliyin olmaması yırtığın olmadığı anlamına gəlmir. Ağrı, yanma və ya təzyiq hissi daim eyni nahiyədə yaranır və öskürək, asqırma, gücənmə və fiziki hərəkət zamanı artırsa, səbəbi həkimlə müzakirə etmək məsləhətdir.
Bizi Telegram-da izləyin
t.me/lent_az
Bizi Instagram-da izləyin
Bizi TikTok-da izləyin
Bizi Facebook-da izləyin
Bizi X-da izləyin
