Milyonlarla insandakı bu izin sirri: 2024-cü ildə 1,23 milyon insanı öldürüb

Dünyanın hər yerində insanlar sosial mediada qollarının yuxarı hissəsindəki kiçik, dairəvi çapıqların bir-birinə təəccüblü dərəcədə bənzəyən şəkillərini paylaşmağa başlayıblar.

Kiçik girintilər və ya dairəvi çapıqlar kimi görünən bu izlər olduqca yaygındır. Müxtəlif yaşlarda və tamamilə fərqli genetik mənşəli milyonlarla insanın eyni izə sahib olması sosial mediada maraq mövzusuna çevrilib.

Lent.az-ın xarici mediaya istinadən məlumatına görə, paylaşımlardan biri "Niyə hər kəsdə bu iz var, kimsə izah edə bilərmi?" sualı ilə viral hala gəlib, bir çox insan isə eyni izi ailə üzvləri və dostlarında gördüklərini bildirib.

Əslində, bu izin səbəbi olduqca sadədir: peyvəndlər. Bu xarakterik çapıq əsasən BCG (Bacille Calmette-Guérin) peyvəndi, bəzi insanlarda isə keçmişdə vurulan çiçək peyvəndləri nəticəsində yaranır.

BCG, ilk növbədə xəstəliyin ağır formalarından qorunmağa yönəlmiş geniş yayılmış vərəm peyvəndidir.

Peyvənd adətən vərəmə yoluxma riski daha yüksək olan körpələrə və uşaqlara edilir. Həmçinin, xəstəliyin daha çox yayıldığı ölkələrdə yaşayan və ya uzun müddət səyahət edən şəxslərə də tətbiq edilə bilər.

Ümumdünya Səhiyyə Təşkilatının (ÜST) məlumatına görə, vərəm riski yüksək olan bölgələrə Hindistan, Pakistan və Banqladeş, eləcə də İndoneziya və Filippin kimi Asiya ölkələri daxildir. Risk, həmçinin Nigeriya və Konqo Demokratik Respublikası da daxil olmaqla, Saharaaltı Afrikanın bəzi yerlərində də yüksəkdir.

2024-cü ildə 1,23 milyon insanı öldürüb

Bakteriyaların yaratdığı vərəm əsasən ağciyərlərə təsir göstərir. Davamlı öskürək xəstəliyin məlum əlamətlərindən biri olsa da, infeksiya bədənin digər hissələrinə də yayıla bilər.

ÜST-ün məlumatlarına görə, 2024-cü ildə dünyada təxminən 1,23 milyon insan vərəmdən ölüb. Təşkilat vərəmi qlobal miqyasda tək bir yoluxucu agentdən ölümün əsas səbəbi kimi təsvir edir.

Xəstəlik antibiotiklərlə müalicə oluna bilsə də, dərmanlara davamlı vərəm ştammlarının yayılması getdikcə daha ciddi bir problemə çevrilir. ÜST dərmanlara davamlı vərəmi "ictimai səhiyyə böhranı və səhiyyə təhlükəsizliyinə təhdid" hesab edir.

Vərəmə səbəb olan bakteriyaya yoluxan hər kəs ağır xəstəliyə tutulmur. Lakin, peyvənd, xüsusən də risk altında olanlar üçün xəstəliyin ciddi nəticələrinin qarşısını almaqda mühüm rol oynayır.

Kiçik bir izin arxasında böyük bir mübarizə

ÜST-ün hesablamalarına görə, 2000-ci ildən bəri vərəmə nəzarət və müalicə səyləri dünyada təxminən 83 milyon insanın həyatını xilas edib. Eynilə, vərəm bu əsrin əvvəlindən bəri dünyada təxminən 45 milyon insanın ölümünə səbəb olub.

Buna görə də, son zamanlar sosial mediada müzakirə mövzusuna çevrilən milyonlarla insanın qolundakı o kiçik, dairəvi iz, əksər hallarda illər sonra uşaqlıq dövründə peyvəndin qalıcı təsiridir.