Sauna  orqanizmi   cavanlaşdırır? -  AÇIQLAMA
18 noyabr 2026 09:51 (UTC +04:00)

Sauna orqanizmi cavanlaşdırır? - AÇIQLAMA

0

Yeni araşdırma göstərib ki, saunada cəmi 30 dəqiqə qalmaq belə qandakı immun hüceyrələrinin sayında müvəqqəti dəyişikliklər yarada bilər.

Lent.az xarici mediaya istinadən xəbər verir ki, 30 dəqiqəlik sauna seansı immun sisteminin hüceyrə səviyyəsində fəaliyyətinə nəzərəçarpacaq təsir göstərə bilər. Təcrübə zamanı isti mühitdə qaldıqdan sonra iştirakçıların qanında orqanizmi infeksiyalardan qorumağa kömək edən ağ qan hüceyrələrinin sayının əhəmiyyətli dərəcədə artdığı müşahidə olunub.

Alimlərin fikrincə, saunada yüksək temperatura məruz qalmaq orqanizmdə fiziki məşq zamanı yaranan reaksiyalara bənzər prosesləri işə sala bilər. Bununla belə, bu qısamüddətli dəyişikliklərin həqiqətən xəstəlik riskini azaldıb-azaltmadığı hələ məlum deyil.

Saunadan sonra immun sistemində nə baş verir?

Araşdırmada orta yaşlı 51 kişi və qadın iştirak edib. Onlar temperaturu təxminən 73 dərəcə olan ənənəvi fin saunasına daxil olublar. İştirakçılar ümumilikdə 30 dəqiqə isti mühitdə qalıblar və seansın ortasında soyuq duş qəbul ediblər. Tədqiqatçılar prosedurdan əvvəl və sonra iştirakçıların qan analizlərini müqayisə ediblər. Nəticələr göstərib ki, saunadan dərhal sonra bir neçə növ ağ qan hüceyrəsinin sayı nəzərəçarpacaq dərəcədə artıb. Xüsusilə neytrofillərin, limfositlərin, monositlərin, eozinofillərin və bazofillərin sayında artım qeydə alınıb.

Neytrofillər infeksiya orqanizmə daxil olduqda ilk reaksiya verən hüceyrələrdən biridir. Onlar xəstəlik törədən mikroorqanizmlərin məhv edilməsində mühüm rol oynayır. Limfositlər immun reaksiyanın formalaşmasında və immun yaddaşın yaranmasında iştirak edir. Monositlər xəstəlik törədən mikroorqanizmləri və zədələnmiş hüceyrə qalıqlarını udaraq orqanizmin təmizlənməsinə kömək edir.

Eozinofillər və bazofillər isə əsasən iltihabi və allergik reaksiyalarla əlaqəli hüceyrələrdir. Bununla yanaşı, immun sistemi hüceyrələri arasında siqnalların ötürülməsini təmin edən zülalların, yəni sitokinlərin səviyyəsi orta hesabla demək olar ki, dəyişməyib. Yalnız bəzi sitokinlərin miqdarında bədən temperaturunun yüksəlməsi ilə əlaqəli artım müşahidə olunub. Lakin bu təsirin uzunmüddətli olmadığı müəyyən edilib. Sauna seansı başa çatdıqdan cəmi 30 dəqiqə sonra ağ qan hüceyrələrinin əksəriyyətinin sayı əvvəlki səviyyəyə qayıdıb. Yalnız bəzi monositlərin miqdarı müəyyən müddət yüksək qalıb.

Alimlərin fikrincə, yüksək temperatur toxumalarda olan əlavə ağ qan hüceyrələrinin qan dövranına keçməsini stimullaşdıra bilər. Prosedur başa çatdıqdan sonra isə həmin hüceyrələr yenidən orqanizmin müxtəlif toxumalarına paylanır. Finlandiyanın Turku Universitetinin fiziki aktivlik üzrə tədqiqatçısı İlkka Heynonen bildirib ki, sauna toxumalarda olan əlavə ağ qan hüceyrələrinin qan dövranına keçməsinə səbəb ola bilər. Onun sözlərinə görə, bu hüceyrələrin vaxtaşırı qan dövranına daxil olması potensial olaraq faydalı ola bilər. Çünki belə olduqda onlar orqanizmdə daha fəal hərəkət edərək xəstəlik törədən mikroorqanizmlərə qarşı reaksiya vermək imkanı qazanırlar.

Sauna həqiqətən xəstəliklərdən qoruyur?

Araşdırmada müəyyən dəyişikliklər qeydə alınsa da, alimlər saunanın immunitetə faydası barədə tələsik nəticələr çıxarmağı düzgün hesab etmirlər. Təcrübə qan hüceyrələrinin qısamüddətli reaksiyasını göstərib. Lakin bu, saunaya gedən insanların daha az xəstələndiyini sübut etmir.

Tədqiqatçılar iştirakçıları sauna seansından sonra cəmi 30 dəqiqə ərzində müşahidə ediblər. Buna görə də sonrakı saatlarda və günlərdə immun hüceyrələrinin fəaliyyətinin necə dəyişdiyi məlum deyil. Bu dəyişikliklərin orqanizmin infeksiyalara qarşı müqavimətini artırıb-artırmadığı da hələ dəqiqləşdirilməyib. Bununla belə, əvvəlki müşahidə xarakterli araşdırmalarda müntəzəm sauna istifadəsi ilə bəzi xəstəliklərin, o cümlədən pnevmoniyanın daha aşağı riski arasında əlaqə müəyyən edilib.

Digər təcrübələr isə isti vannaların qan təzyiqini aşağı sala və oksigen daşıyan qırmızı qan hüceyrələrinin, yəni eritrositlərin sayını artıra biləcəyini göstərib. Ümumilikdə, istiliyin orqanizmə təsiri müəyyən mənada fiziki məşqlərin yaratdığı dəyişikliklərə bənzəyir.

Ürək-damar sisteminin fəaliyyətində baş verən müsbət dəyişikliklərin immun sisteminin daha yaxşı işləməsi ilə əlaqəli ola biləcəyi ehtimal edilir. Lakin alimlər xatırladırlar ki, həddindən artıq fiziki yüklənmə əksinə, immun müdafiəni müvəqqəti zəiflədə bilər. Buna görə də istilik prosedurlarının faydaları barədə ehtiyatlı nəticələr çıxarmaq lazımdır.

Araşdırmanın nəticələri niyə hələ qəti hesab edilmir?

Tədqiqatın əsas məhdudiyyətlərindən biri immun hüceyrələrinin ayrı-ayrı növlərinin ətraflı araşdırılmamasıdır. Xüsusilə T-limfositlər və təbii killer hüceyrələr (NK hüceyrələri) ayrıca təhlil edilməyib. Halbuki bu məlumatlar saunanın orqanizmin müdafiə mexanizmlərinə təsirini daha yaxşı anlamağa kömək edə bilərdi.

2023-cü ildə aparılan başqa bir araşdırmada alimlər müəyyən ediblər ki, müntəzəm fin saunası seansları T-limfositlərin və NK hüceyrələrinin sayına təsir göstərə bilər. Lakin bu təsir iştirakçıların əvvəllər saunadan müntəzəm istifadə edib-etməməsindən asılı olub. Saunaya alışmış insanlarda təkrar seanslardan sonra ağ qan hüceyrələrinin sayında artım müşahidə edilib.

Saunadan müntəzəm istifadə etməyən şəxslərdə isə bəzi T-limfositlərin sayında azalma qeydə alınıb. Mütəxəssislər vurğulayırlar ki, həmin araşdırmada yalnız sağlam gənc kişilər iştirak ediblər. Buna görə də nəticələri avtomatik olaraq digər yaş qruplarına və müxtəlif sağlamlıq vəziyyətinə malik insanlara aid etmək düzgün deyil.

Beləliklə, mövcud elmi məlumatlar saunanın immun sistemində müəyyən müvəqqəti dəyişikliklər yarada bildiyini göstərir. Lakin onun orqanizmi cavanlaşdırdığı, qocalmanı ləngitdiyi və ya xəstəliklərdən birbaşa qoruduğu hələ sübut olunmayıb.

1 2 3 4 5 İDMAN XƏBƏRLƏRİ
0
# 162

Oxşar yazılar