Xərçəng peyvəndinin inanılmaz nəticələri: alimlər nəyi öyrənə bildilər

Melanoma peyvəndi standart müalicə ilə müqayisədə xəstəliyin təkrarlanması və ya ölüm riskini 42 faiz azaldıb. Genişmiqyaslı bir araşdırmada mindən çox xərçəng xəstəsi iştirak edib.

Lent.az-ın xarici mediaya istinadən xəbərinə görə, Amerikanın Moderna və Merck əczaçılıq şirkətləri fərdiləşdirilmiş melanoma peyvəndi hazırlayıblar və bu, klinik sınaqlarda ümidverici nəticələr nümayiş etdirib. Standart immunoterapiya ilə birlikdə istifadə edildikdə, dərman şişin təkrarlanması və ya ölüm riskini 42 faiz azaldıb.

Yeni peyvənd mRNA texnologiyasına əsaslanır və dəri xərçənginin ən təhlükəli formalarından biri olan melanoma ilə mübarizə aparmaq üçün nəzərdə tutulub. Ənənəvi dərmanlardan fərqli olaraq, şişin genetik xüsusiyyətləri nəzərə alınmaqla hər bir xəstəyə fərdi olaraq uyğunlaşdırılır.

Tədqiqatçılar ümid edirlər ki, bu yanaşma gələcəkdə digər onkoloji xəstəliklərin müalicəsində də tətbiq olunacaq.

Xərçəng peyvəndi sınaqları nəyi göstərib

3-cü mərhələ klinik sınaqlarında 1137 melanoma xəstəsi iştirak edib. Bütün iştirakçılar əvvəllər bədxassəli şişlərinin çıxarılması üçün əməliyyat keçiriblər. Sınağın əsas məqsədi yeni peyvəndin əməliyyatdan sonra xəstəliyin təkrarlanmasının qarşısını ala biləcəyini müəyyən etmək olub.

Xəstələr iki qrupa bölünüb. Birinci qrupa standart immunoterapiya ilə birlikdə fərdiləşdirilmiş mRNA peyvəndi vurulub. İkinci qrupa isə yeni dərman olmadan yalnız ənənəvi müalicə verilib.

İki ildən sonra tədqiqatçılar hər iki qrupun nəticələrini müqayisə ediblər. Məlum olub ki, peyvənd alan xəstələrin 82 faizində melanoma residivi müşahidə olunmayıb. Yalnız standart terapiya alan iştirakçılar arasında bu rəqəm 70 faiz təşkil edib.

Bundan əlavə, kombinasiyalı müalicə uzaq metastazlar və ölüm riskini azaltmaqda effektivliyini nümayiş etdirib.

Xüsusilə, tədqiqatın başlamasından iki il sonra peyvənd qrupundakı xəstələrin 88,5 faizi sağ qalıb və uzaq metastazlardan azad olub. Standart müalicə qrupunda müvafiq rəqəm 80 olub.

Ümumilikdə, nəticələr göstərib ki, fərdiləşdirilmiş peyvəndin immunoterapiyaya əlavə edilməsi yalnız standart müalicə ilə müqayisədə melanoma təkrarlanması və ya ölüm riskini 42 faiz azaldır.

Yeni melanoma peyvəndi necə təsir edir

Moderna və Merck peyvəndinin əsas xüsusiyyəti, dərmanın hər bir xəstəyə uyğunlaşdırılmasıdır. Bu, eyni diaqnozu olan xəstələr arasında belə dəyişə bilən xərçəng hüceyrələrinin fərdi xüsusiyyətlərini nəzərə almağa imkan verir.

Əvvəlcə alimlər xəstənin şişinin və sağlam hüceyrələrinin genetik materialını təhlil edirlər. Əldə edilən məlumatları müqayisə edərək, bədxassəli şişlərə xas olan mutasiyaları müəyyən edirlər.

Bu məlumatlara əsasən fərdiləşdirilmiş mRNA peyvəndi hazırlanır. Onun məqsədi immun sisteminə xərçəng hüceyrələrinin xarakterik xüsusiyyətlərini tanımağı və onlara qarşı immun reaksiyasını yönəltməyi öyrətməkdir.

Bu şəkildə müalicə bütün xəstələr üçün eyni peyvənd formulasından istifadə etmək əvəzinə, spesifik şişə uyğunlaşdırılır.

Tədqiqatçılar bu yanaşmanın fərdiləşdirilmiş xərçəng terapiyasının inkişafı üçün potensiala malik olduğuna inanırlar. Gələcəkdə oxşar texnologiya digər növ bədxassəli şişlərin müalicəsi üçün də araşdırıla bilər.

Xərçəng peyvəndi nə vaxt xəstələr üçün əlçatan olacaq?

Sınaq nəticələri ümidverici olsa da, yeni dərman hələlik xərçəng üçün standart müalicə deyil.

Moderna və Merck artıq dərman tənzimləyici və təsdiq agentlikləri ilə müzakirələr aparır. Lakin lazımi təsdiqlərin alınması illər çəkə bilər.

Qeyd etmək vacibdir ki, hazırlanmış peyvənd sağlam fərdlərdə xərçəngin qarşısının alınması üçün nəzərdə tutulmayıb. Tədqiqatda, o, artıq melanoma diaqnozu qoyulmuş və şişləri cərrahi yolla çıxarılan xəstələrə tətbiq edilib.
Bu müalicənin məqsədi xəstəliyin təkrarlanma riskini və uzaq metastazların inkişafını azaltmaqdır.

Daha sonra tədqiqatçılar bu dərmanın uzunmüddətli nəticələrini qiymətləndirməlidirlər. Bu yeni yanaşmanın effektivliyi təsdiqlənərsə, fərdiləşdirilmiş mRNA peyvəndləri mövcud xərçəng müalicələrinə mühüm bir əlavə ola bilər.