Nəhəng canlılar real dünyada niyə yaşaya bilməzlər: Qaliley səbəbini belə izah edib

Nəhənglər əsrlər boyu mif və əfsanələrin qəhrəmanı olub. Lakin italyan fizik və astronom Qalileo Qaliley hesab edirdi ki, insan formasına malik, lakin nəhəng ölçülərdə olan canlılar fizika qanunlarına görə real həyatda yaşaya bilməzdi.

Lent.az xarici mediaya istinadən xəbər verir ki, təxminən 400 il əvvəl Qaliley insan bədənini sadəcə eyni proporsiyaları qorumaqla böyütməyin mümkün olmadığını izah edib. Onun fikrincə, ölçü artdıqca çəki gücdən daha sürətlə çoxalır. Bu isə adi insanla eyni bədən proporsiyalarına malik nəhəngin sonda öz bədən çəkisini daşıya bilməməsi deməkdir.

Qaliley 1638-ci ildə nəşr edilən “İki yeni elm haqqında dialoqlar” əsərində bu məsələni möhkəm palıd ağacından hazırlanmış tir nümunəsi ilə izah edib. O, eyni forma və proporsiyalar saxlanılmaqla həmin tir böyüdülsə, nə baş verəcəyini araşdırıb.

Daha böyük tirin en kəsiyinin sahəsi artdığı üçün onun möhkəmliyi də yüksəlir. Lakin çəki eyni nisbətdə artmır.

Çəki həcmdən asılı olduğuna görə ölçüləri 10 dəfə böyüdülən tir təxminən 1000 dəfə ağırlaşır. Onun möhkəmliyi artsa da, kütləsi daha sürətlə böyüyür.

Qalileyə görə, müəyyən ölçüdən sonra bu fərq ciddi problem yaradır. Konstruk¬siya öz möhkəmliyinə nisbətən həddindən artıq ağırlaşır və artıq öz ağırlığını daşıya bilmir.

Alim eyni prinsipi canlı orqanizmlərə də tətbiq edib. İnsan sümükləri bədənin çəkisini daşıyan dayaq tirləri kimi fəaliyyət göstərir və əzələlərin hərəkət yaratmasına kömək edir. Əgər sümüklər eyni proporsiya və material saxlanılmaqla sadəcə böyüdülsəydi, onların möhkəmliyi əlavə çəkini daşımaq üçün kifayət etməzdi.

Qaliley yazırdı ki, adi insanla eyni bədən proporsiyalarına malik çox böyük nəhəng yaratmaq üçün ya sümüklər daha möhkəm materialdan olmalıdır, ya da belə canlı orta boylu insanlarla müqayisədə daha zəif olmalıdır.

Başqa sözlə, nəhəng sadəcə daha uzun qollara, iri ayaqlara və böyük əzələlərə sahib olub adi insan anatomiyasını qoruyub saxlaya bilməzdi. Onun bütün bədən quruluşu dəyişməli idi.