Süd gündəlik qida rasionunda ən geniş yayılmış məhsullardan biridir, lakin onun müxtəlif növləri hər kəs üçün eyni dərəcədə uyğun deyil.
Lent.az xarici mediaya istinadla xəbər verir ki, nutrisioloq inək və keçi südü arasındakı fərqi, keçi südünü qaynatmadan içməyin mümkün olub-olmadığını və onun təhlükəsiz qəbul miqdarını izah edib.
Hansı süd daha faydalıdır, inək, yoxsa keçi südü?
Mütəxəssisin sözlərinə görə, hər iki süd növü yüksək qida dəyərinə malikdir, lakin tərkiblərinə görə fərqlənir və buna uyğun olaraq orqanizmə təsiri də fərqlidir.
İnək südü daha çox istifadə olunur və əlçatandır. O, tam dəyərli zülal, kalsium, fosfor, həmçinin A, D və B qrup vitaminlərini ehtiva edir. Bu maddələr sümüklərin, dişlərin və əzələlərin sağlamlığını qorumaq üçün vacibdir.
Ekspertin sözlərinə görə, keçi südünün faydası onun zülal və yağlarının fərqli quruluşunda gizlənir: “Onlar daha xırdadır və buna görə daha asan həzm olunur”. Bundan əlavə, keçi südündə laktoza daha azdır və o, həzm zamanı daha az narahatlıq yaradır. İşçenko yekun olaraq bildirir:
“Onu daha faydalı adlandıra bilmərəm, amma bəzi insanlar üçün həqiqətən də inək südündən daha uyğun ola bilər.”
İnək südü kimlər üçün uyğundur?
Nutrisioloqun qeyd etdiyi kimi, inək südü onu yaxşı həzm edə bilən sağlam insanların əksəriyyəti üçün uyğundur. Buna görə də tez-tez tövsiyə olunur:
Uşaqlar və yeniyetmələr üçün - böyümə zamanı kalsium mənbəyi kimi;
Yaşlı insanlar üçün - sümükləri möhkəmləndirmək üçün;
Zülala ehtiyacı yüksək olan şəxslər üçün.
Eyni zamanda, bəzi insanlar var ki, ümumiyyətlə süd içməməlidirlər. Xüsusilə laktoza dözümsüzlüyü olanlar, süd zülalına allergiyası olanlar və ya mədə-bağırsaq xəstəlikləri (xüsusilə kəskinləşmə dövründə) olanlar. Belə hallarda qərar həkimlə birlikdə və fərdi xüsusiyyətlər nəzərə alınaraq verilməlidir.
Keçi südünün faydası və zərərləri
Nutrisioloq bildirir ki, keçi südü həssas həzm sistemi olan insanlar üçün daha yaxşı seçim ola bilər, çünki o, daha asan mənimsənilir:
“Əgər insanın həzm problemləri varsa, ümumilikdə mədə-bağırsaq sistemi həssasdırsa və yeməkdən sonra tez-tez narahatlıq yaranırsa, inək südünü keçi südü ilə əvəz etməyə cəhd edə bilər”.
Onun sözlərinə görə, keçi südü tez-tez aşağıdakı hallarda tövsiyə olunur:
Mədə-bağırsaq sistemində yüngül pozuntular, köp, şişkinlik və ya süd məhsullarından sonra narahatlıq olduqda. Həmçinin inək südünü pis həzm edən, lakin ümumilikdə süd zülalına allergiyası olmayan insanlar üçün.
Bununla belə, süd istifadəsi zamanı əsas meyar şəxsi vəziyyət və fərdi əks-göstərişlər olmalıdır.
Keçi südü ilə bağlı xüsusiyyətlər və tez-tez verilən suallar
İndi isə süd haqqında ən çox verilən suallara baxaq: gündəlik norma, yağlılıq, qaynatma və keyfiyyətin yoxlanılması.
Gündə nə qədər süd içmək olar?
Mütəxəssis bildirir ki, böyüklər üçün gündəlik norma təxminən 1–2 stəkan, yəni 500 ml-ə qədərdir:
“Əgər insan tam sağlamdırsa, bu miqdar təhlükəsizdir. Mən inək və keçi südü arasında fərq qoymuram.”
Eyni zamanda, gün ərzində qəbul etdiyiniz digər süd məhsullarını da (xama, kəsmik, kefir) nəzərə almaq lazımdır. Çünki onların hamısında laktoza var və onun çoxluğu tam mənimsənməyə bilər, nəticədə köp, qaz, narahatlıq və hətta ishal yarada bilər.
Bundan əlavə, uşaqlar, hamilə qadınlar və ya xroniki xəstəliyi olan insanlar üçün norma fərqli ola bilər. Belə hallarda həkim tövsiyəsinə əsaslanmaq daha düzgündür.
Hansı süd daha yağlıdır - inək, yoxsa keçi?
Keçi südünün yağlılığı adətən 4-4,5% təşkil edir (bəzən 6%-ə çata bilər), inək südündə isə bu göstərici orta hesabla 3,2-3,9% arasında dəyişir.
Lakin yalnız yağ miqdarı deyil, onun quruluşu da vacibdir. Keçi südündə yağ hissəcikləri daha xırdadır, buna görə o, təbii olaraq homogenləşdirilmiş sayılır. Qaymaq daha gec ayrılır və ya demək olar ki, ayrılmır. Elə bu səbəbdən də o, daha tez və asan həzm olunur.
Mağazadan alınan südü qaynatmaq lazımdırmı?
Həkimin sözlərinə görə, əgər süd pasterizə olunubsa, onu qaynatmadan istifadə etmək olar. Amma ev şəraitində əldə olunan süd üçün vəziyyət fərqlidir:
“Mağazadan alınan pasterizə olunmuş süd artıq istilik emalından keçib, ona görə qaynatmaq vacib deyil. Amma fermer südü mütləq qaynadılmalıdır”.
Bu səbəbdən keçi südünü niyə qaynatmaq lazım olduğu aydındır: o, sənaye üsulu ilə daha az istehsal olunur və çox vaxt emal olunmamış halda olur.
Südün keyfiyyətini necə müəyyən etmək olar?
Nutrisioloq bir neçə əsas əlamətə diqqət yetirməyi tövsiyə edir.
Əvvəlcə görünüş: süd homogen olmalı, içində lopalar və ya çöküntü olmamalıdır (əgər bu, turş süd deyilsə). İnək südü adətən ağ və ya krem rəngində olur, keçi südü isə daha parlaq ağ və vizual olaraq daha az yağlı görünür.
Qoxu təzə və yüngül şirin notlu olmalıdır, kəskin və yad qoxular olmamalıdır. Dadı yumşaq olmalı, acı və ya turş olmamalıdır.
Əgər südün qoxusu kəskindirsə, dadı acıdırsa və ya qeyri-adi quruluşu (çöküntü, lopalar) varsa, onu istifadə etməmək lazımdır.
Beləliklə, hansı südün daha faydalı olduğunu müəyyən etmək üçün bir neçə amili nəzərə almaq lazımdır. Məhsulun keyfiyyəti, emal səviyyəsi və sizin orqanizminizin fərdi xüsusiyyətləri.
Bizi Telegram-da izləyin
t.me/lent_az
Bizi Instagram-da izləyin
Bizi TikTok-da izləyin
Bizi Facebook-da izləyin
Bizi X-da izləyin
